اختلال دو قطبی یک مشکل در ارتباط با سلامت روان می باشد که عمدتا بر خلق و خوی شما تأثیر می گذارد. اگر اختلال دوقطبی دارید، به احتمال زیاد موارد زیر را تجربه کرده اید:
- دوره های شیدایی یا هایپومنیک
- دوره های افسردگی
- به طور بالقوه برخی از علائم روان پریشی در طول دوره های شیدایی یا افسردگی
بسته به طریقی که این حالت ها را تجربه میکنید و میزان تأثیر آنها بر شما، ممکن است پزشکتان نوع خاصی از اختلال دو قطبی تشخیص دهد. همه ما تغییراتی در خلق و خوی خود داریم، اما در اختلال دوقطبی این تغییرات می تواند بسیار ناراحت کننده باشد و تأثیر زیادی بر زندگی شما بگذارد.
ممکن است احساس کنید که خلق و خوی بالا و پایین شما شدید است و نوسانات در خلق و خوی شما بسیار زیاد است و بسته به خلق و خوی خود احساس و رفتار بسیار متفاوتی داشته باشید که این موضوع می تواند دشوار و گیج کننده باشد. به این نوسانات خلقی “حالت های خلقی” گفته می شوند. باید در نظر گرفته شود که همه افراد دوره های خلقی را به یک شکل یا برای مدت زمان یکسان تجربه نمی کنند.
علائم دوره های شیدایی (hypomanic )
دوره های شیدایی شباهت هایی در نحوه احساس یا رفتار شما دارند. اما چند تفاوت اساسی در بین آنها وجود دارد:
1. شدت علائم
شیدایی شدید (mania) بسیار جدی است و اغلب نیاز به درمان بیمارستانی دارد. شیدایی خفیف (hypomanic) می تواند به طرز محسوسی خلق و خو یا رفتار شما را تغییر دهد، اما شدت آن کمتر از شیدایی شدید است.
2. میزان تاثیر بر زندگی
دوره های شیدایی می توانند بر توانایی شما برای انجام فعالیت های روزانه تأثیر بگذارد – اغلب آنها را مختل می کنند یا به طور کامل متوقف می کنند. دوره های شیدایی خفیف می توانند زندگی شما را مختل کنند، اما ممکن است همچنان احساس کنید که می توانید کار کنید یا معاشرت کنید.
3. طول دوره
برای اینکه یک دوره ی خلقی به عنوان شیدایی طبقه بندی شود، باید یک هفته یا بیشتر طول بکشد. برای شیدایی خفیف ، باید 4 روز یا بیشتر طول بکشد. اما هر دو دوره مانیا و هایپومانیک می توانند بسیار بیشتر از این طول بکشند.
4.انواع علائم
ممکن است در شیدایی شدید رفتارهای پرخطر افراطی را بیشتر تجربه کنید. دوره های شیدایی گاهی اوقات می توانند شامل علائم روان پریشی مانند توهم یا هذیان باشد. دوره های شیدایی خفیف هرگز شامل این موارد نمی شوند.
تجربه و مدیریت هر دو شیدایی می تواند بسیار سخت باشد. اگر از علائم خود مطمئن نیستید حتما علائم خود را با یک پزشک در میان بگذارید.
الف) احساسات در دوره ی شیدایی
در طول یک دوره مانیا یا هایپومانیا، ممکن است احساسات زیر را تجربه کنید:
- شادی، خوشحالی یا احساس خوشبختی
- هیجان زده یا تجربه هیجان غیرقابل کنترل
- گاهی نمی توانید کلمات خود را به اندازه کافی سریع بیان کنید
- تحریک پذیر یا مضطرب
- افزایش انرژی جنسی
- به راحتی حواس شما پرت می شود
- با اعتماد به نفس یا ماجراجو
- مثل اینکه غیر قابل لمس هستید یا چیزی نمی تواند به شما آسیبی وارد کند (به احتمال زیاد در شیدایی)
- مثل اینکه می توانید کارهای فیزیکی و ذهنی را بهتر از حد معمول انجام دهید
- کمتر از حد معمول به خواب نیاز دارید
- بسیار متمرکز یا مصمم برای تکمیل وظایف یا پروژه های خاص
ب) رفتارها در دوره ی شیدایی
در طول یک دوره مانیا یا هیپومانیا، ممکن است:
- فعال تر از حد معمول باشید
- زیاد صحبت کنید، خیلی سریع صحبت کنید یا برای دیگران منطقی به نظر نرسید
- با دیگران بسیار دوستانه رفتار کنید
- کارهای نامناسب و خارج از شخصیت را به ربان بیاورید و یا انجام دهید
- خیلی کم بخوابید یا اصلا نخوابید
- بی ادبانه یا پرخاشگرانه رفتار کنید
- سوء استفاده در مصرف مواد مخدر یا الکل
- پول را بیش از حد یا به روشی که برای شما غیرعادی است خرج کنید
- رفتارهایی که به ضرر سلامت شما هستند انجام دهید
بعد از تجربه ی یک دوره ی شیدایی چه احساسی خواهید داشت؟
پس از یک دوره مانی یا هایپومانیا ممکن است:
- از رفتار خود بسیار ناراحت یا شرمنده باشید
- تعهداتی را پذیرفته اید یا مسئولیت هایی را بر عهده گرفته اید که اکنون غیرقابل کنترل هستند
- فقط چند خاطره واضح از اتفاقاتی که در طول دوره افتاده است داشته باشید، یا اصلاً هیچ خاطره ای نداشته باشید
- احساس خستگی شدید و نیاز به خواب و استراحت زیاد داشته باشید
دوره های افسردگی
دوره های افسردگی دوره هایی از احساس ضعف هستند. آنها حداقل دو هفته دوام می آورند، اما می توانند بسیار طولانی تر باشند مثلا گاهی اوقات برای ماه ها دوام می آورند. مانند دوره های شیدایی این دوره ها نیز می توانند به شدت زندگی روزمره شما را مختل کنند. افسردگی شدید ممکن است نیاز به دارو یا ماندن در بیمارستان داشته باشد.
برخی افراد متوجه میشوند که مقابله با دوره های افسردگی نسبت به دوره های شیدایی دشوارتر است. تضاد بین خلق و خوی بالا و پایین ممکن است افسردگی شما را عمیق تر به نظر برساند.
الف) احساسات در دوره ی افسردگی
در طول یک دوره افسردگی، ممکن است این احساسات را تجربه کنید:
- افسرده، ناراحت یا گریان
- خسته یا تنبل
- بی علاقه به چیزهایی که معمولاً از آنها لذت می برید
- عزت نفس پایین و عدم اعتماد به نفس
- گناهکار، بی ارزش یا ناامید
- آشفته و پرتنش
- عدم تمرکز
- خودکشی
ب) رفتارها در دوره ی افسردگی
در طول یک دوره افسردگی، ممکن است:
- کارهایی را که معمولاً از آنها لذت می برید انجام ندهید
- مشکل خواب داشته باشید یا زیاد بخوابید
- خیلی کم یا زیاد بخورید
- سوء استفاده از مواد مخدر یا الکل
- از موقعیت های اجتماعی کناره گیری یا اجتناب کنید
- زمان زیادی را صرف فکر کردن در مورد چیزهای ناراحت کننده یا دشوار کنید (که نشخوار فکری نیز نامیده می شود)
- از تماس یا پاسخ دادن به افراد خودداری کنید
- کمتر از حد معمول فعالیت بدنی داشته باشید
- سعی کنید به خود آسیب بزنید یا اقدام به خودکشی کنید
دوره های در هم آمیخته
گاهی اوقات علائم افسردگی، به علاوه شیدایی را همزمان تجربه می کنید. به عنوان مثال، ممکن است احساس کنید بسیار پرانرژی و تکانشی هستید، در حالی که احساس ناراحتی می کنید. یا ممکن است احساس تحریک پذیری زیادی داشته باشید و یا خیلی سریع پس از دیگری، در همان روز یا ساعت، شیدایی و افسردگی را تجربه کنید.
کنار آمدن با این شرایط دشوار خواهد بود زیرا:
- تشخیص اینکه به چه کمکی نیاز دارید می تواند سخت تر باشد
- ممکن است مدیریت احساساتتان سخت تر و طاقت فرساتر باشد
- دوستان، خانواده یا پزشک شما ممکن است برای دانستن اینکه چگونه به بهترین شکل از شما حمایت کنند، دچار مشکل شوند
- ممکن است بیشتر بر اساس افکار و احساسات خودکشی عمل کنید
علائم روان پریشی در افراد دو قطبی
همه افراد مبتلا به اختلال دوقطبی روان پریشی را تجربه نمی کنند، اما برخی از افراد این بیماری را تجربه می کنند. در دوره های شیدایی شایع تر است، اما می تواند در دوره های افسردگی نیز رخ دهد.
علائم روان پریشی می تواند شامل موارد زیر باشد:
- هذیان، مانند پارانویا
- توهمات، مانند شنیدن صداها
دوره های پایدار یا خنثی
معمول است که در بین دوره ها ، دوره های پایدار یا خنثی داشته باشید. این به این معنی نیست که در این مدت هیچ احساسی ندارید بلکه یعنی شما در حال حاضر شیدایی یا افسردگی را تجربه نمی کنید، یا اینکه علائم خود را به طور موثر مدیریت می کنید.
دوره های پایدار می تواند مانند یک مسکن احساس شوند اما آنها هم می توانند به روش خود چالش ایجاد کنند. ممکن است :
- خوشحال، آرام یا آسوده باشید
- نگران بازگشت دوباره ی علائم باشید
- از کارهایی که در زمان ناخوشی انجام داده اید یا گفته اید، شرمنده باشید
- مثل اینکه چیزهای زیادی برای مرتب کردن یا رسیدن به آنها دارید
- مثل اینکه باید فوراً “به زندگی عادی برگردید”.
- مطمئن نیستید که آیا باید دارو یا درمان دیگر را ادامه دهید یا نه
دوره های دو قطبی هر چند وقت یک بار اتفاق می افتند؟
دوره های دو قطبی در زمان های مختلف برای افراد مختلف اتفاق می افتند و می تواند به عوامل مختلفی بستگی داشته باشند:
- تشخیص دقیق اختلال دوقطبی شما
- نحوه مدیریت علائم
- نحوه تعریف هر فرد از دوره ها
- اینکه آیا موقعیتها یا تجربیات خاصی میتوانند باعث ایجاد دوره شوند؟ به عنوان مثال، ممکن است متوجه شوید که خواب بسیار کم یا گذراندن یک رویداد استرس زا در زندگی می تواند باعث یک دوره شیدایی شود.
طول دوره های خلقی نیز می تواند متفاوت باشد. آنها می توانند چند هفته یا خیلی بیشتر دوام بیاورند. آنچه برای شما عادی است نیز می تواند در طول زمان تغییر کند.
منابع: