در فرد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی، عزت نفس به تایید دیگران بستگی دارد. افراد مبتلا به این اختلال تمایل زیادی به مورد توجه قرار گرفتن دارند و اغلب برای جلب توجه رفتاری چشمگیر یا نامناسب دارند. افراد مبتلا به این اختلالات دارای احساسات شدید، ناپایدار و تصورات مخدوش از خود هستند.کلمه هیستریونیک به معنای «دراماتیک یا نمایشی» است. این اختلال در زنان شایعتر از مردان است و معمولاً در اوایل بزرگسالی آشکار میشود.
علائم اختلال شخصیت نمایشی
در بسیاری از موارد، افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی مهارت های اجتماعی خوبی دارند. با این حال، آنها تمایل دارند از این مهارت ها برای سو استفاده از دیگران استفاده کنند تا بتوانند در مرکز توجه قرار گیرند.
فرد مبتلا به این اختلال ممکن است:
- اگر مورد توجه قرار نگیرد ناراحت شود
- لباس تحریک آمیز بپوشد و یا رفتارهای اغواگرانه یا معاشقه نامناسب از خود نشان دهد
- احساساتش به سرعت تغییر دهد
- بسیار دراماتیک عمل کند- گویی در مقابل تماشاچیان اجرا می کند البته همراه با احساسات و بیان اغراق آمیز که صادقانه نیست
- بیش از حد به ظاهر بدنی اهمیت دهد
- به طور مداوم به دنبال اطمینان یا تایید باشد
- ساده لوح باشد و به راحتی تحت تاثیر دیگران قرار گیرد
- نسبت به انتقاد یا عدم تایید بیش از حد حساس باشد
- تحمل ناامیدی پایینی دارند و به راحتی از کارهای روتین خسته می شوند، اغلب پروژه ها را بدون پایان دادن به آنها یا پرش از رویدادی به رویداد دیگر شروع می کنند.
- قبل از اقدام کردن فکر نکند
- تصمیمات عجولانه بگیرد
- خود محور باشد و به ندرت نسبت به دیگران توجه نشان دهد
- در حفظ روابط مشکل داشته باشد، اغلب در برخورد با دیگران متظاهر به نظر رسد
- برای جلب توجه، تهدید یا اقدام به خودکشی کند.
علت
اختلال شخصیت نمایشی (Histrionic Personality Disorder) به دلایل مختلفی می تواند شکل بگیرد که شامل عوامل ژنتیکی، محیطی و روان شناختی است. در ادامه برخی از علل احتمالی آن آورده شده است:
- عوامل ژنتیکی:
برخی تحقیقات نشان داده اند که این اختلال می تواند زمینه ژنتیکی داشته باشد و در خانواده هایی با سابقه اختلالات شخصیتی یا روانی شایع تر باشد. - محیط خانوادگی:
- تجربیات کودکی: کودکانی که در خانواده هایی بزرگ می شوند که توجه و تایید والدین به رفتارهای خاص (مثل نمایشی یا اغراق آمیز بودن) مشروط بوده است، ممکن است این الگوها را در شخصیت خود تقویت کنند.
- بی ثباتی عاطفی: محیط هایی که در آنها ثبات عاطفی وجود ندارد یا والدین بیش از حد درگیر رفتارهای خودمحورانه هستند، می توانند به شکل گیری چنین اختلالی کمک کنند.
- یادگیری اجتماعی:
رفتارهای نمایشی ممکن است از طریق مشاهده و تقلید از دیگران در دوران کودکی و نوجوانی آموخته شوند، به خصوص اگر این رفتارها باعث دریافت توجه یا تایید شوند. - عوامل روان شناختی:
افرادی که احساس ارزشمندی خود را به تایید دیگران گره می زنند، بیشتر در معرض این اختلال هستند. این می تواند ناشی از کمبود اعتماد به نفس یا احساس ناامنی درونی باشد. - فرهنگ و جامعه:
در جوامعی که تاکید زیادی بر ظاهر، شهرت یا جلب توجه دارند، احتمال بروز این اختلال میتواند بیشتر شود.
علت دقیق اختلال شخصیت نمایشی هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما معمولاً ترکیبی از این عوامل باعث بروز آن می شود. برای درمان و مدیریت این اختلال، شناخت علل و ریشههای آن اهمیت زیادی دارد.
درمان
درمان اختلال شخصیت نمایشی (Histrionic Personality Disorder) بیشتر بر تغییر الگوهای فکری و رفتاری ناسازگار تمرکز دارد. هدف درمان کمک به فرد برای بهبود روابط، افزایش خودآگاهی و کاهش نیاز به جلب توجه است. در ادامه روش های درمانی اصلی آورده شده است:
۱. روان درمانی:
روان درمانی اصلی ترین و مؤثرترین روش برای درمان این اختلال است.
- درمان شناختی-رفتاری (CBT):
- کمک به فرد برای شناسایی و تغییر افکار و رفتارهای ناسالم.
- کاهش نیاز به تایید دیگران و افزایش اعتماد به نفس.
- درمان روان پویشی:
- تمرکز بر ریشه های عمیقتر این اختلال، مانند تجربیات کودکی.
- کمک به شناسایی الگوهای رفتاری و عاطفی که در روابط مشکل زا هستند.
- درمان بین فردی:
- هدف آن بهبود مهارت های ارتباطی و مدیریت بهتر روابط است.
۲. آموزش مهارتهای اجتماعی:
این درمان می تواند به فرد کمک کند تا رفتارهایی متناسبتر و کمتر نمایشی در روابط خود داشته باشد. همچنین مهارت های لازم برای برقراری روابط سالم و پایدار آموزش داده می شود.
۳. دارو درمانی (در صورت نیاز):
- داروهای ضد افسردگی:
اگر فرد علائم افسردگی یا اضطراب شدید را تجربه کند، این داروها میتوانند کمککننده باشند. - داروهای ضد اضطراب:
در مواقعی که اضطراب شدید مانع عملکرد روزانه فرد میشود.
نکته: هیچ دارویی مستقیماً برای درمان اختلال شخصیت نمایشی وجود ندارد، اما میتوان علائم همراه (مانند اضطراب یا افسردگی) را کنترل کرد.
۴. گروه درمانی (با احتیاط):
- در برخی موارد، شرکت در گروه درمانی می تواند مفید باشد، اما از آنجا که افراد مبتلا به این اختلال ممکن است در گروه رفتارهای نمایشی داشته باشند، این روش باید تحت نظارت یک درمانگر باتجربه باشد.
۵. حمایت خانواده و دوستان:
- آموزش خانواده برای درک بهتر این اختلال و اجتناب از تشویق رفتارهای نمایشی.
- خانواده می توانند نقش حمایتی مهمی در روند درمان داشته باشند.
۶. سبک زندگی و مراقبت از خود:
- انجام فعالیت های آرامش بخش مانند مدیتیشن و یوگا.
- تمرین مدیریت استرس و تقویت مهارت های خودآگاهی.
درمان این اختلال ممکن است زمانبر باشد، زیرا تغییر الگوهای رفتاری و شخصیتی به تعهد و همکاری مداوم نیاز دارد. مراجعه به یک درمانگر متخصص در حوزه اختلالات شخصیتی برای آغاز درمان ضروری است.
منبع:
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9743-histrionic-personality-disorder