اختلال پانیک نوعی اختلال اضطرابی است که با حملات اضطراب و ترس شدید، مکرر و غیرمنتظره مشخص می شود.
ترس و اضطراب می توانند واکنش های طبیعی نسبت به موقعیت های خاص و رویدادهای استرس زا باشند اما اختلال پانیک با این ترس و اضطراب معمولی متفاوت است زیرا اغلب افراطی و ناگهانی است.
فرد مبتلا علائمی مانند احساس وحشت شدید، تنفس سریع و ضربان قلب سریع را تجربه می کند. افراد مبتلا به اختلال پانیک این حملات را به طور غیرمنتظره و بدون هیچ دلیل مشخصی تجربه می کنند، اما گاهی قبل از آن نوعی رویداد یا موقعیت محرک نیز ممکن است رخ داده باشد.
علائم اختلال پانیک
به گفته انجمن اضطراب و افسردگی آمریکا، نزدیک به شش میلیون بزرگسال آمریکایی علائم اختلال پانیک را در طول سال تجربه می کنند. در حالی که علائم آن می تواند در هر مقطعی از زندگی بروز کند، اغلب مواقع در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع می شود و زنان را دو برابر مردان تحت تأثیر قرار می دهد.
بسیاری از افرادی که با اختلال پانیک زندگی می کنند، احساس می کنند که گویی در حال حمله قلبی یا در آستانه مرگ هستند و برخی یا همه علائم زیر را تجربه می کنند:
- درد قفسه سینه
- سرگیجه
- احساس وحشت شدید که به طور ناگهانی و بدون هشدار رخ می دهد
- بی حسی در دست و پا
- تپش قلب شدید
- تنفس سریع و پی در پی
- تعریق
- لرزیدن
- ضعف
چه چیزی باعث تنگی نفس می شود؟
تنفس می تواند نشانگر خوبی برای وضعیت درونی فرد باشد، بنابراین منطقی است که اگر فردی پانیک، اضطراب ویا سطوح بالایی از استرس را تجربه می کند، تنفس او منعکس کننده آن باشد. طبق تحقیقات، 1تغییرات در تنفس می تواند باعث حمله پانیک، افزایش سطح اضطراب و تشدید حمله پانیک که قبلاً شروع شده است شود. مطالعات نشان می دهد که:
- تنگی نفس با واکنش مبارزه یا فرار بدن مرتبط است زیرا بدن تلاش می کند اکسیژن بیشتری دریافت کند و برای دفاع از خود آماده می شود.
- تنگی نفس در زمینه حملات پانیک و اختلال پانیک دارای یک جزء ژنتیکی ویا هورمونی است.
تغییر در الگوی تنفس
هنگام تجربه تغییر در الگوی تنفس خود در طول حمله پانیک، ممکن است احساس کنید:
- نفس کم میاورید
- تنفس شما کم عمق و محدود به نظر می رسد
- سرعت تنفس شما سریعتر از حد معمول است
- شما نمی توانید سرعت تنفس خود را کاهش دهید
- احساس می کنید در حال خفگی هستید
علاوه بر احساس تنگی نفس و یا هیپرونتیلاسیون، ممکن است احساس ضعف، سرگیجه و سبکی سر داشته باشید. همچنین ممکن است علائم دیگری از حمله پانیک یا اختلال پانیک را در این مدت تجربه کنید.
تنگی نفس در مقابل تهویه بیش از حد (هیپرونتیلاسیون)
تنگی نفس و تهویه بیش از حد که به عنوان تنفس بیش از حد نیز شناخته می شود، ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. وقتی احساس تنگی نفس میکنید، ممکن است سریعتر نفس بکشید، که میتواند منجر به هیپرونتیلاسیون (تهویه بیش از حد زمانی رخ می دهد که سرعت یا حجم دم و بازدمی تنفس، دی اکسید کربن بیشتری را از بدن دفع کند) شود و به نوبه خود، هیپرونتیلاسیون میتواند تنگی نفس را تحریک یا بدتر کند. هیپرونتیلاسیون:
- می تواند احساس وحشت، استرس و اضطراب را تشدید کند
- می تواند دی اکسید کربن خون شما را کاهش دهد
- می تواند منجر به غش، حالت تهوع، بی حسی یا سوزن سوزن شدن و خشکی دهان شود
- می تواند منجر به احساس محدودیت و سفت شدن در قفسه سینه شود
- می تواند منجر به احساس سردرگمی و خارج شدن از آن شود
- می تواند خواب شما را مختل کند
تشخیص اختلال پانیک
بر اساس DSM-5، برای تشخیص اختلال هراس، فرد باید حملات پانیک مکرر و اغلب غیرمنتظره را تجربه کند. علاوه بر این، حداقل یک حمله باید طی یک ماه اخیر یا بیشتر اتفاق افتاده باشد که فرد می ترسد حملات بیشتری داشته باشد.
همچنین روانپزشک یا روانشناس شما باید سایر علل بالقوه علائم شما را رد کند، از جمله:
- اثرات فیزیولوژیکی مستقیم یک ماده (مانند مصرف دارو یا دارو) یا یک وضعیت پزشکی عمومی
- اختلال روانی دیگر، از جمله فوبیای اجتماعی یا فوبیای خاص دیگر، اختلال وسواس فکری-اجباری (OCD)، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، یا اختلال اضطراب جدایی
رفتارهای اجتنابی و اختلال پانیک
از آنجایی که اختلال پانیک اغلب منجر به اجتناب فرد از موقعیت ها یا اشیاء خاص می شود، می تواند منجر به ایجاد فوبیا نیز شود. برای مثال، فردی که مبتلا به اختلال پانیک است، ممکن است برای جلوگیری از حمله یا از دست دادن کنترل در ملاء عام، خانه را ترک نکند.
با گذشت زمان، این فرد ممکن است به آگورافوبیا مبتلا شود، ترس مشخصی از قرار گرفتن در موقعیت های مختلف خارج از خانه که در آن ممکن است فرار دشوار باشد یا در صورت بروز علائم ناتوان کننده، کمکی در دسترس نباشد.
در حالی که نسخههای قبلی DSM اختلال پانیک را با یا بدون آگورافوبیا طبقهبندی میکرد، جدیدترین نسخه راهنمای تشخیصی این دو را بهعنوان اختلالات مجزا فهرست میکند.
علل اختلال پانیک
اگرچه علل دقیق این اختلال به وضوح شناخته نشده است، بسیاری از کارشناسان بهداشت روان معتقدند که ترکیبی از عوامل محیطی، بیولوژیکی و روانی در این زمینه نقش دارند:
۱) سن:
اختلال پانیک معمولاً در سنین 18 تا 35 سالگی ایجاد می شود.
۲) جنسیت:
طبق گزارش موسسه ملی سلامت روان، خطر ابتلا به اختلال پانیک در زنان بیش از دو برابر مردان است.
۳) ژنتیک:
اگر یکی از اعضای خانواده نزدیک بیولوژیکی شما مبتلا به این اختلال باشد، احتمال ابتلا به این اختلال بسیار بیشتر است. با این حال بیش از نیمی از افراد مبتلا به اختلال پانیک، خویشاوندان نزدیکی با این بیماری ندارند.
۴) تروما:
تجربه یک رویداد آسیب زا، مانند قربانی آزار جسمی یا جنسی، می تواند خطر ابتلا به اختلال پانیک را نیز افزایش دهد.
۵) تغییرات زندگی:
گذر از یک تغییر زندگی یا رویداد دشوار زندگی، از جمله مرگ یکی از عزیزان، طلاق، ازدواج، داشتن فرزند یا از دست دادن شغل نیز ممکن است خطر ابتلا را افزایش دهد.
انواع حملات پانیک
دو نوع اصلی حملات پانیک وجود دارد: غیر منتظره و مورد انتظار. افراد مبتلا به اختلال پانیک معمولاً حملات پانیک غیرمنتظره را تجربه می کنند، اما برخی از آنها هر دو نوع را تجربه می کنند.
- حملات پانیک غیرمنتظره به طور ناگهانی و بدون هیچ نشانه خارجی یا داخلی رخ می دهد. به عبارت دیگر، به نظر می رسد که آنها زمانی اتفاق می افتند که شما احساس آرامش می کنید.
- حملات پانیک مورد انتظار زمانی اتفاق میافتد که فردی در معرض موقعیتی قرار میگیرد که به خاطر آن ترس دارد. به عنوان مثال، حمله پانیک در هنگام برخاستن هواپیما.
درمان
اختلال پانیک، مانند سایر اختلالات اضطرابی، اغلب با روان درمانی، دارو (داروهای ضد افسردگی یا ضد اضطراب) یا ترکیبی از هر دو درمان می شود.
الف) روان درمانی
۱. درمان شناختی رفتاری (CBT)
می تواند به افراد مبتلا به اختلال هراس کمک کند تا روش های جدید تفکر و واکنش به موقعیت های اضطراب آور را بیاموزند. به عنوان بخشی از فرآیند CBT، درمانگران به مراجع کمک می کنند تا الگوهای تفکر منفی یا غیر مفید را شناسایی کرده و به چالش بکشند و این افکار را با روش های تفکر واقعی تر و مفیدتر جایگزین کنند.
۲. درمان از طریق مواجهه
شامل قرار دادن تدریجی افراد مبتلا به اختلال پانیک در معرض شی و موقعیت هایی است که باعث ایجاد واکنش ترس در حین آموزش و تمرین راهبردهای جدید آرامش می شود.
۳. روان درمانی روان پویشی متمرکز بر هراس (PFPP)
هدف آن کشف تضادها و تجربیاتی است که ممکن است بر رشد هراس و اضطراب فرد تأثیر گذاشته باشد.
ب) دارو
داروهای اختلال پانیک به یکی از دو دسته تقسیم می شوند: داروهای ضد افسردگی و داروهای ضد اضطراب.
مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) رایجترین دسته از داروهای ضد افسردگی هستند که برای اختلال پانیک استفاده میشوند، از جمله:
- پاکسیل (پاروکستین)
- پروزاک (فلوکستین)
- سلکسا (سیتالوپرام)
- زولافت (سرترالین)
بنزودیازپین ها یک دسته از داروهای ضد اضطراب هستند که معمولاً تجویز می شوند و می توانند به کاهش شدید حملات پانیک کمک کنند، از جمله:
- آتیوان (لورازپام)
- کلونوپین (کلونازپام)
- والیوم (دیازپام)
- زاناکس (آلپرازولام)
راه های مقابله با پانیک
علاوه بر دارو درمانی و روان درمانی، برخی عادات سبک زندگی وجود دارد که به افراد کمک می کند تا بهتر با علائم اختلال پانیک کنار بیایند.
۱. ورزش کنید
ورزش منظم نه تنها می تواند به کاهش استرس، اضطراب و گرفتگی در سراسر بدن کمک کند، بلکه مشخص شده است که دفعات حملات پانیک را نیز کاهش می دهد.
۲. خواب را در اولویت قرار دهید
اختلالات خواب و اختلال پانیک می تواند یک چرخه معیوب باشد. افراد مبتلا به این اختلال اغلب در خواب مشکل دارند و کمبود خواب ناشی از آن می تواند منجر به علائم بیشتر اختلال پانیک شود.
۳. مراقب رژیم غذایی خود باشید
در حالی که هیچ رژیم غذایی جادویی برای درمان اختلال پانیک وجود ندارد، غذاها و مواد خاصی وجود دارند که ممکن است اضطراب شما را افزایش دهند یا باعث حمله پانیک شوند، از جمله:
- الکل
- کافئین
- مونوسدیم گلوتامات (MSG)
- شکر
۴. وقایع را در دفترچه ای ثبت کنید
علاوه بر ردیابی محرکها، میتوان از یک دفترچه حمله پانیک برای ثبت علائم (فیزیکی و احساسی) و همچنین هر راهبرد مقابلهای که به شما در مقابله با این علائم کمک کرد، استفاده کرد.
۵. تمرین فعالیت های آرامش بخش
تکنیک های تمدد اعصاب می توانند به شما کمک کنند تا افکار خود را کاهش دهید، استرس و اضطراب را کاهش دهید و با بسیاری از علائم شناختی و فیزیکی اختلال پانیک مقابله کنید. در اینجا چند تکنیک آرام سازی وجود دارد که می توانید به تنهایی یا با کمک یک متخصص سلامت روان امتحان کنید:
- نفس عمیق
- مدیتیشن ذهن آگاهی
- آرام سازی پیشرونده عضلانی
- تجسم فکری
- یوگا
منبع:
https://www.verywellmind.com/what-is-a-panic-disorder-2795468