اضطراب جدایی یک مرحله طبیعی رشد برای نوزادان و کودکان نوپا است. کودکان خردسال اغلب دوره‌ای از اضطراب جدایی را تجربه می‌کنند، اما در بیشتر کودکان در حدود 3 سالگی اضطراب جدایی ناپدید می شود. در برخی از کودکان، اضطراب جدایی نشانه ی یک وضعیت جدی تری است که به نام اختلال اضطراب جدایی شناخته می شود و از سنین پیش دبستانی شروع می شود.
اگر اضطراب جدایی کودک شما شدید یا طولانی به نظر می رسد – به خصوص اگر با مدرسه یا سایر فعالیت های روزانه تداخل داشته باشد یا شامل حملات پانیک (وحشت) یا سایر مشکلات باشد – ممکن است اختلال اضطراب جدایی داشته باشد. بیشتر اوقات اضطراب کودک در مورد والدینش است اما می تواند به یک مراقب نزدیک دیگری مربوط شود. به ندرت، این اختلال می تواند در نوجوانان و بزرگسالان نیز رخ دهد و باعث ایجاد مشکلات قابل توجهی در ترک خانه یا رفتن به سر کار شود. اما درمان می تواند کمک کننده باشد.
علائم اضطراب جدایی
اختلال اضطراب جدایی زمانی تشخیص داده می شود که علائمی که بروز می کنند برای سن رشد بیش از حد باشد و باعث تداخل قابل توجهی در عملکرد روزانه شود. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- پریشانی مکرر و مفرط در مورد دوری از خانه یا عزیزان و داشتن پیش بینی های منفی
- نگرانی دائمی و مفرط در مورد از دست دادن والدین یا عزیزان دیگر در اثر بیماری یا حادثه بد
- امتناع از دوری از خانه به دلیل ترس از جدایی
- نگرانی دائمی از اینکه اتفاق بدی بیفتد، مانند گم شدن یا ربوده شدن که باعث جدایی از والدین یا سایر عزیزان می شود
- امتناع از تنها ماندن در خانه
- بی میلی از خوابیدن به دور از خانه بدون والدین یا عزیزان دیگر
- کابوس های تکراری در مورد جدایی
- شکایات مکرر از سردرد، معده درد یا سایر علائم در هنگام پیش بینی جدایی از والدین یا سایر عزیزان
اختلال اضطراب جدایی ممکن است با اختلال پانیک و حملات پانیک مرتبط باشد – دوره های مکرر اضظراب که به صورت ناگهانی و شدید هستند و یا ترس و وحشتی که در عرض چند دقیقه به اوج خود می رسد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اختلال اضطراب جدایی معمولاً بدون درمان از بین نمی رود و می تواند منجر به اختلال هراس و سایر اختلالات اضطرابی در بزرگسالی شود. اگر در مورد اضطراب جدایی فرزندتان نگرانی دارید، با پزشک اطفال یا روانشناس صحبت کنید.
علل
به مهمترین علل در ادامه اشاره خواهد شد:
1. عوامل زیستی (ژنتیکی و عصبی)
- ژنتیک: سابقه خانوادگی اضطراب یا سایر اختلالات روانی می‌تواند خطر ابتلا به اضطراب جدایی را افزایش دهد.
- عدم تعادل شیمیایی مغز: اختلال در عملکرد نوروترانسمیترهایی مانند سروتونین و دوپامین می‌تواند به افزایش اضطراب منجر شود.
2. عوامل محیطی و تجربی
- تجارب آسیب‌زا: وقایع استرس‌زا مانند طلاق والدین، مرگ یکی از عزیزان، یا تغییر ناگهانی محیط (مانند نقل مکان یا تغییر مدرسه) می‌تواند موجب اضطراب جدایی شود.
- وابستگی بیش از حد: تربیت محافظه‌کارانه یا والدینی که بیش از حد مراقب هستند، می‌تواند باعث شود کودک نتواند استقلال عاطفی پیدا کند.
- الگوهای والدینی: والدینی که خود دچار اضطراب هستند، ممکن است ناخواسته الگوهای رفتاری مضطرب را به فرزندانشان منتقل کنند.
3. عوامل روان‌شناختی
- ناامنی دلبستگی: کودکانی که در سال‌های اولیه زندگی دلبستگی ایمن با والدین یا مراقبان خود ایجاد نکرده‌اند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اضطراب جدایی هستند.
- اعتماد به نفس پایین: احساس عدم توانایی در مدیریت موقعیت‌های جدید یا تنها بودن می‌تواند اضطراب را تشدید کند.
4. عوامل رشدی
- رشد طبیعی: اضطراب جدایی در سنین خردسالی (6 ماه تا 3 سال) تا حدی طبیعی است. اما اگر این اضطراب شدید و مداوم باشد و به سنین بالاتر ادامه یابد، می‌تواند به شکل یک اختلال درآید.
- ناتوانی در تنظیم احساسات: برخی کودکان توانایی کمتری در کنترل استرس دارند و در نتیجه دچار اضطراب بیشتری می‌شوند.
عوامل خطرزا
این اختلال اغلب در دوران کودکی شروع می شود، اما ممکن است تا سال های نوجوانی و گاهی تا بزرگسالی ادامه یابد.
عوامل خطرزا در جهت ایجاد یا تقویت این اختلال ممکن است شامل موارد زیر باشد:
– تجربه یک موقعیت استرس در زندگی که منجر به جدایی می شود، مانند بیماری یا مرگ یکی از عزیزان، از دست دادن حیوان خانگی مورد علاقه، طلاق والدین، یا نقل مکان یا رفتن به مدرسه
– دسته ای از افراد که بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به اختلالات اضطرابی هستند.
– سابقه خانوادگی، از جمله خویشاوندان خونی که دارای مشکلات اضطرابی یا اختلال اضطرابی هستند، نشان می دهد که این ویژگی ها می توانند ارثی باشند.
– مسائل زیست محیطی، مانند تجربه برخی از انواع بلاهای طبیعی که باعث جدایی می شود.
عوارض
اختلال اضطراب جدایی می تواند باعث ایجاد ناراحتی و مشکلات عمده در عملکرد افراد در موقعیت‌های اجتماعی یا محل کار یا مدرسه شود.
اختلالاتی که می توانند همراه با اختلال اضطراب جدایی باشند عبارتند از:
– سایر اختلالات اضطرابی، مانند اختلال اضطراب فراگیر، حملات پانیک، فوبیا، اختلال اضطراب اجتماعی یا آگورافوبیا
– اختلال وسواس فکری عملی
– افسردگی
راه های پیشگیری
هیچ راه مطمئنی برای جلوگیری و پیشگیری از اختلال اضطراب جدایی در کودک شما وجود ندارد، اما این توصیه ها ممکن است کمک کننده باشند.
– اگر نگران این هستید که اضطراب فرزندتان در مرحله عادی رشد طبیعی نیست، در اسرع وقت به دنبال مشاوره حرفه ای باشید. تشخیص و درمان به موقع می تواند به کاهش علائم و جلوگیری از بدتر شدن اختلال کمک کند.
– برای کمک به جلوگیری از عود یا بدتر شدن علائم، برنامه درمانی را دنبال کنید.
– اگر اضطراب، افسردگی یا سایر نگرانی‌های مربوط به سلامت روان خود دارید، به دنبال درمان حرفه‌ای باشید تا بتوانید به عنوان یک الگو، مهارت‌های مقابله‌ای سالم را به فرزندتان آموزش دهید.
درمان اضطراب جدایی
- روان‌درمانی: درمان شناختی-رفتاری (CBT) موثرترین روش برای کاهش اضطراب جدایی است.
- درمان دارویی: در موارد شدید، پزشک ممکن است داروهای ضداضطراب یا ضدافسردگی تجویز کند.
- آموزش والدین: والدین می‌توانند با یادگیری روش‌های صحیح حمایت عاطفی، به کاهش اضطراب فرزندشان کمک کنند.
منبع: