ترومای روانی پاسخی به رویدادی است که فرد آن را به شدت استرس زا می داند. به عنوان مثال می توان به قرار گرفتن در یک منطقه جنگی، یک بلای طبیعی یا یک حادثه اشاره کرد. تروما می تواند طیف وسیعی از علائم فیزیکی و احساسی را ایجاد کند.همه کسانی که یک رویداد استرس زا را تجربه می کنند دچار تروما نمی شوند. انواع مختلفی از تروما نیز وجود دارد. برخی از افراد دچار علائمی می شوند که پس از چند هفته برطرف می شوند، در حالی که برخی دیگر اثرات طولانی مدت بیشتری خواهند داشت. با درمان، افراد می توانند علت اصلی تروما را برطرف کنند و راه های سازنده ای برای مدیریت علائم خود بیابند.
در این مقاله، انواع مختلف تروما، علائم تروما و گزینه های درمانی موجود را مورد بحث قرار می دهیم.
تروما چیست؟
طبق گفته انجمن روانشناسی آمریکا (APA)، تروما “یک پاسخ احساسی به یک رویداد وحشتناک مانند یک تصادف، تجاوز جنسی یا بلای طبیعی است.”
با این حال، یک فرد ممکن است تروما را به عنوان پاسخی به هر رویدادی که از نظر فیزیکی یا احساسی تهدید کننده یا مضر بداند، تجربه کند.
یک فرد آسیب دیده می تواند طیف وسیعی از احساسات را بلافاصله پس از رویداد و یا در دراز مدت احساس کند. آنها ممکن است احساس غرق شدن، درماندگی، شوکه شدن و یا اختلال در پردازش تجربیات خود داشته باشند. تروما همچنین می تواند علائم فیزیکی ایجاد کند.
تروما می تواند اثرات بلندمدتی بر بهزیستی فرد داشته باشد. اگر علائم ادامه یابد و از شدت آن کاسته نشود، می تواند نشان دهنده این باشد که تروما به یک اختلال سلامت روانی به نام اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) تبدیل شده است.
انواع مختلفی از تروما وجود دارد، از جمله:
۱. جسمی (Physical Trauma)
- آسیب های حاد: مانند تصادف رانندگی، سقوط از ارتفاع، زخمهای ناشی از سلاح یا سوختگی.
- آسیب های مزمن: مانند مشکلات ناشی از فشارهای مداوم روی بدن، مانند آسیبهای ورزشی یا کارهای سنگین.
۲. روانی (Psychological Trauma)
- ترومای فردی: تجربهی رویدادهایی مانند آزار جسمی، جنسی، عاطفی یا از دست دادن عزیزان.
- ترومای جمعی: تجربه ی جنگ، بلایای طبیعی یا فجایع اجتماعی که گروه بزرگی از افراد را تحت تأثیر قرار میدهد.
- ترومای توسعه ای: آسیب های روانی که در دوران کودکی به دلیل بیتوجهی، سوءاستفاده یا محیط نامناسب رخ میدهند.
۳. ثانویه (Secondary Trauma)
- تجربه ی استرس و ناراحتی ناشی از مواجهه با رنج دیگران، مثلاً در حرفه هایی مانند پزشکی، روان درمانی، خبرنگاری و امدادگری.
۴. پیچیده (Complex Trauma)
- زمانی که فرد به طور مکرر و طولانی مدت در معرض تجربیات آسیب زا مانند خشونت خانگی یا سوء استفاده ی مزمن قرار میگیرد.
۵. تاریخی و بیننسلی (Historical & Intergenerational Trauma)
- آسیب های روانی که در نتیجهی ظلم، استعمار، نسل کشی یا جنگ، از نسلی به نسل دیگر منتقل می شوند.
علائم تروما
علائم از خفیف تا شدید متغیر است. عوامل زیادی تعیین می کنند که یک رویداد آسیب زا چگونه بر یک فرد تأثیر می گذارد، از جمله :
- ویژگی های آنها
- وجود سایر شرایط سلامت روان
- مواجهه قبلی با رویدادهای آسیب زا
- نوع و ویژگی های رویداد یا رویدادها
- پیشینه و رویکرد آنها برای مدیریت احساسات
1. پاسخ های عاطفی و روانی
فردی که تروما را تجربه کرده ممکن است احساس های مختلفی را تجربه کند مانند :
- انکار
- خشم
- ترس
- غمگینی
- شرمندگی
- گیجی
- اضطراب
- افسردگی
- بی حسی
- احساس گناه
- ناامیدی
- تحریک پذیری
- مشکل در تمرکز
آنها ممکن است طغیان های عاطفی داشته باشند، برایشان مشکل باشد که با احساسات خود کنار بیایند یا از دیگران کناره گیری کنند. بازگشت به گذشته، که در آن فرد رویداد آسیب زا را در ذهن خود زنده می کند، مانند کابوس های شبانه رایج است.
2. پاسخ های فیزیکی
همراه با یک واکنش عاطفی، تروما می تواند علائم فیزیکی هم ایجاد کند مانند:
- سردرد
- علائم گوارشی
- خستگی
- قلب تپنده
- تعریق
افراد همچنین ممکن است به سایر مشکلات سلامت روان مانند افسردگی، اضطراب و مشکلات سوء مصرف مواد دچار شوند.
تجربیات آسیب زا
برخی تحقیقات تخمین میزنند که 60 تا 75 درصد از مردم آمریکای شمالی یک رویداد آسیبزا را تجربه میکنند. خیریه مایند در بریتانیا موارد زیر را به عنوان علل بالقوه تروما فهرست می کند:
- قلدری
- آزار و اذیت
- آزار جسمی، روانی یا جنسی
- تجاوز جنسی
- تصادفات ترافیکی
- زایمان
- بیماری های تهدید کننده زندگی
- از دست دادن ناگهانی یکی از عزیزان
- مورد حمله قرار گرفتن
- ربوده شدن
- اقدامات تروریستی
- بلایای طبیعی
- جنگ
افراد واکنش های متفاوتی نسبت به حوادث آسیب زا دارند. برای مثال، کسانی که در یک محیطی که بلای طبیعی در آن رایج است زندگی میکنند، میتوانند با وجود تجربه یک رویداد، واکنش بسیار متفاوتی نشان دهند.
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
PTSD زمانی ایجاد میشود که علائم تروما در هفته ها و ماه های پس از رویداد استرس زا ادامه داشته باشد یا بدتر شود. PTSD ناراحت کننده است و در زندگی روزمره و روابط فرد تداخل دارد. علائم شامل اضطراب شدید، بازگشت به گذشته و مرور مداوم خاطرات از رویداد آسیب زا است.
یکی دیگر از علائم PTSD رفتارهای اجتنابی است. اگر فردی سعی کند از فکر کردن به رویداد آسیب زا، بازدید از مکانی که در آن رخ داده است یا از محرک های آن اجتناب کند، می تواند نشانه ای از PTSD باشد. این اختلال ممکن است سال ها ادامه داشته باشد، اگرچه درمان آن می تواند به افراد در مدیریت علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.
عوامل خطر برای ایجاد PTSD عبارتند از:
- ترومای قبلی
- درد یا آسیب فیزیکی
- داشتن حمایت کم بعد از تروما
- برخورد همزمان با سایر عوامل استرس زا مانند مشکلات مالی
- اضطراب یا افسردگی قبلی
اکثر افرادی که یک رویداد آسیب زا را تجربه می کنند به PTSD مبتلا نمی شوند. مؤسسه ملی سلامت روان برآورد می کند که شیوع PTSD در طول زندگی در ایالات متحده 6.8٪ است.
چه درمان هایی می تواند کمک کند؟
درمان هایی که ممکن است به کاهش اثرات تروما بر سلامت روان کمک کند. عبارت اند از:
- گفتار درمانی
- هنردرمانی
- دارو
- خدمات مربوط به بحران
- رجوع به درمان های خاص
هر فردی واکنش خاص خود را به تروما دارد. درمانی که به شما پیشنهاد می شود به علائم و تشخیص داده شده و نیازهای منحصر به فرد شما بستگی دارد.
منبع: