کودکان مبتلا به ADHD (اختلال کمتوجهی-بیشفعالی) نسبت به کودکان بدون بیش فعالی، بدون توجه به جنسیت، بیشتر در معرض مشکلات نوشتاری قرار دارند. با این حال، در میان پسران و دختران مبتلا به ADHD که همچنین دارای ناتوانی در خواندن هستند، دختران احتمال بیشتری برای ابتلا به اختلال در زبان نوشتاری دارند که این موضوع چالش های بیشتری را برای دختران در کلاس درس ایجاد میکند.
اختلال ADHD میتواند مهارتهای مهم برای نوشتن را تحت تأثیر قرار دهد.
نوشتن بهعنوان یک روش بیان خود، فرآیندی پیچیده و چندمرحلهای است که نیازمند ترکیب چندین مهارت است، از جمله:
- برنامه ریزی، تحلیل و سازماندهی افکار
- اولویت بندی و ترتیب دهی اطلاعات
- به خاطر سپردن و اجرای درست قواعد املایی، نشانه گذاری و دستور زبان
- هماهنگی دقیق حرکتی
با بالاتر رفتن سن دانش آموزان و ورود آنها به دبیرستان و دانشگاه، توقعات از نوشتن نیز افزایش مییابد. مقالهها و گزارشها که نیازمند انتقال دانش به صورت مکتوب هستند، اهمیت بیشتری در برنامه درسی پیدا میکنند.
جای تعجب نیست که نوشتن میتواند در دانش آموزان مبتلا به ADHD اضطراب ایجاد کند. حتی شروع فرآیند نوشتن و بیرون آوردن افکار و ایده ها از ذهن به شکلی منظم و آوردن آنها روی کاغذ میتواند مانند یک مبارزه دشوار باشد.
نشانههای مشکلات نوشتاری در کودکان مبتلا به بیش فعالی
برخی از نشانه هایی که نشان می دهند یک دانش آموز ممکن است به دلیل ویژگی های ADHD در نوشتن مشکل داشته باشد، عبارتند از:
- صرف زمان بیشتر نسبت به همکلاسی ها برای تکمیل کارهای نوشتاری
- تولید محتوای نوشتاری کمتر؛ از جمله گزارش های کوتاه تر، پاسخهای مختصرتر به سوالات بحث برانگیز و تعداد جملات کمتر در هر سوال
- امتحانی، در مقایسه با همسالان بدون ADHD
- دشواری در تحویل تکالیف نوشتاری در مهلت تعیین شده
- انجام اشتباهات املایی به دلیل عجله کردن در فرآیند نوشتن یا ناتوانی در متمرکز ماندن بر کار
- عدم بازبینی و ویرایش تکالیف قبل از تحویل
چالشهای ADHD که میتوانند منجر به مشکلات نوشتاری شوند
چرا تولید متن نوشتاری باکیفیت، تفکر عمیق و ویرایش دقیق برای دانشآموزان مبتلا به ADHD دشوار است؟ در اینجا نه دلیل اصلی آورده شده است:
- نگهداشتن ایدهها در ذهن به اندازه کافی برای به یاد آوردن آنچه که میخواهند بگویند
- تمرکز بر “روند تفکر” برای جلوگیری از انحراف در جریان نوشتار
- حفظ تصویر کلی از آنچه میخواهند منتقل کنند در حین تنظیم ایدهها، جزئیات و کلمات
- به دلیل زمان بر بودن و میزان خستگی در تکمیل کار، اغلب زمانی (یا انرژی) برای بررسی جزئیات، ویرایش و اصلاح تکالیف باقی نمی ماند.
- دانشآموزان مبتلا به ADHD معمولاً در تمرکز و دقت در جزئیات مشکل دارند و این باعث می شود که احتمال اشتباهات املایی، گرامری یا نشانهگذاری در کارهایشان بالا باشد.
- در صورت وجود تکانشگری، کودک ممکن است در تکالیف مدرسهای عجله کند که در نتیجه آن، نوشتهها پر از اشتباهات ناشی از بیدقتی میشوند.
- کل فرآیند بازبینی و ویرایش میتواند بسیار خسته کننده باشد، بهطوری که اگر دانش آموزان سعی کنند کارهایشان را مرور کنند، به سرعت علاقه و تمرکز خود را از دست میدهند.
- چالشهای مربوط به هماهنگی حرکتی ظریف میتواند توانایی نوشتن را پیچیده تر کند؛ بسیاری از دانشآموزان مبتلا به ADHD در هماهنگی
- حرکات ظریف مشکل دارند که نتیجه آن دستخط کندتر و نامرتب تر است که ممکن است بسیار دشوار برای خواندن باشد.
- حفظ تمرکز و انرژی ذهنی مورد نیاز برای نوشتن میتواند برای فرد مبتلا به ADHD یک مبارزه باشد.
تحقیقات نشان میدهند که عوامل رفتاری آشکار (مانند بیقراری و تکانشگری) کمتر بر مشکلات نوشتاری کودکان مبتلا به ADHD تأثیر میگذارند. در عوض، معمولاً مشکلات مربوط به عملکردهای اجرایی (مانند حافظه کاری، انعطاف پذیری شناختی و کنترل توجه) نقش مهمتری در ایجاد مشکلات نوشتاری برای کودکان مبتلا به ADHD ایفا میکنند.
راهبردهای نوشتاری برای کودکان مبتلا به بیش فعالی
دانش آموزان مبتلا به بیش فعالی میتوانند روی راهبردهایی کار کنند که مهارت های نوشتاری آنها را بهبود بخشد و مشکلات یادگیری شایع که ممکن است مانع بیان نوشتاری شود را برطرف کنند. حمایت و تسهیلات مناسب می تواند به دانش آموزان مبتلا به بیش فعالی کمک کند تا چالش هایی که بر توانایی های نوشتاری آنها تأثیر می گذارند را مدیریت کنند. برخی از راهبردهای مفید عبارتند از:
۱. ارائه دستورالعمل های واضح
دانش آموزان مبتلا به ADHD از دستورالعملهای مختصر و واضح که مراحل کار را در یک تکلیف مشخص میکند، بهره مند می شوند. تقسیم کردن کارها به بخش های کوچک و قابل مدیریت نیز میتواند کمک کننده باشد.
۲. کمک به سازماندهی
راهبردهای سازماندهی، مانند طرح ریزی (تهیه چارچوب) میتواند مفید باشد. برخی افراد ممکن است کارت های شاخصی که مراحل نوشتن را به بخش های کوچک تر تقسیم میکند، مفید بیابند، اما دانشآموزان مبتلا به بیش فعالی اغلب در صورت رو به رو شدن با تعداد زیادی از کارهای کوچک تر دچار سردرگمی می شوند. در چنین مواردی، تنظیم تایمر و اختصاص یک بازه زمانی مشخص برای نوشتن می تواند راه خوبی برای پیشرفت در تکالیف نوشتاری باشد بدون این که احساس خستگی کنند.
۳. اختصاص زمان اضافی
از آنجا که دانش آموزان مبتلا به بیش فعالی ممکن است زمان بیشتری برای انجام تکالیف نوشتاری نیاز داشته باشند، اختصاص زمان اضافی به آن ها می تواند یک حمایت مؤثر باشد که به موفقیت تحصیلی آن ها کمک میکند. این کار به دانش آموزان فرصتی میدهد تا کار باکیفیت تری ارائه دهند و تکالیف خود را به اتمام برسانند.
به خاطر داشته باشید
مهم است به یاد داشته باشید که هر چند دانش آموزان مبتلا به ADHD ممکن است در مهارت های نوشتاری با چالش هایی رو به رو شوند، اما با حمایتها و تسهیلات مناسب می توانند در محیط های تحصیلی موفق باشند. یافتن راه هایی برای کمک به این کودکان در غلبه بر چالش های نوشتاریشان می تواند به آنها در مدیریت مؤثر بیش فعالی، تقویت اعتماد به نفس تحصیلی و بهبود مهارت های نوشتاری کمک کند.
منبع: