اختلال شخصیت پارانوئید یک اختلال روانشناختی است که با الگوهای مخرب فکر، رفتار و عملکرد مشخص می شود. تصور می شود که این اختلال بین 1.21 تا 4.4 درصد از بزرگسالان ایالات متحده را تحت تأثیر قرار می دهد. افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید در معرض خطر بیشتری برای تجربه افسردگی، سوء مصرف مواد و آگورافوبیا هستند.
علائم
افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید معمولاً علائمی را تجربه میکنند که با زندگی روزمره تداخل میکند. به طور کلی، افراد مبتلا به این بیماری نسبت به دیگران بدگمان هستند. در حالی که این بی اعتمادی بی اساس است، بی اعتمادی آنها به دیگران ایجاد روابط را با مشکل مواجه می کند و می تواند در بسیاری از جنبه های زندگی از جمله در خانه، مدرسه و محل کار تاثیر نامطلوب بگذارد. افراد مبتلا به پارانوئید رفتارهای خود را غیرعادی نمی بینند، اما دیگران آنها را خصمانه و مشکوک می دانند.
مشخصه اولیه این بیماری بی اعتمادی و بدگمانی مزمن و فراگیر به دیگران است. سایر علائم اختلال شخصیت پارانوئید عبارتند از:
- احساس می کنند که دیگران به آنها دروغ می گویند، فریب می خورند یا مورد استثمار قرار می گیرند
- ممکن است باور داشته باشد که دوستان، خانواده و شرکای عاشقانه غیرقابل اعتماد و خیانتکار هستند
- طغیان خشم در پاسخ به فریب درک شده دارند
- اغلب به عنوان فردی سرد، حسود، رازدار و جدی توصیف می شود
- کنترل بیش از حد در روابط به منظور جلوگیری از استثمار یا بازیچه شدن دارند
- گشتن به دنبال معانی پنهان در حرکات و مکالمات
- به دست آوردن آرامش در این افراد سخت است
- اغلب دیدگاه های منفی نسبت به دیگران دارند
- نسبت به انتقاد بیش از حد حساس است
- در پاسخ به انتقاد درک شده بیش از حد واکنش نشان می دهد
راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM5) مشخص می کند که علاوه بر داشتن علائم سوء ظن و بی اعتمادی فراگیر، تشخیص پارانوئید مستلزم آن است که این علائم نباید به یک دوره روان پریشی و با ویژگی های روان پریشی مرتبط با اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی یا اختلال افسردگی مرتبط باشند.
علت پارانوئید
۱. عوامل ژنتیکی:
شواهدی وجود دارد که نشان می دهد PPD ممکن است در خانواده ها به ارث برسد. مطالعات نشان داده اند که بستگان درجه اول افراد مبتلا به PPD بیشتر در معرض خطر ابتلا به این اختلال هستند. این موضوع نشان دهنده تأثیر احتمالی عوامل ژنتیکی در توسعه پارانوئید است.
۲. عوامل بیولوژیکی:
برخی تحقیقات نشان می دهند که ناهنجاری های عصبی شیمیایی یا ساختاری در مغز ممکن است با PPD مرتبط باشند. به عنوان مثال، عدم تعادل در انتقال دهندههای عصبی مانند دوپامین ممکن است در توسعه علائم پارانوئید نقش داشته باشد.
۳. عوامل محیطی:
تجارب اولیه زندگی، مانند سوء استفاده جسمی یا عاطفی، بی توجهی یا محیط خانوادگی پرتنش، می توانند در توسعه PPD نقش داشته باشند. این تجارب ممکن است منجر به ایجاد الگوهای فکری ناسالم و بی اعتمادی به دیگران شوند.
درمان
رویکرد های درمانی اصلی برای PPD عبارت اند از:
- روان درمانی : این روش اصلی ترین درمان برای PPD است و شامل تکنیک های مختلفی می شود:
- درمان شناختی-رفتاری (CBT): به افراد کمک میکند الگوهای فکری منفی و تحریف شده را شناسایی و تغییر دهند و رفتارهای مرتبط با سوء ظن را اصلاح کنند.
- درمان مبتنی بر ذهنی سازی (MBT): به بهبود توانایی فرد در درک و تفسیر افکار و احساسات خود و دیگران کمک می کند، که می تواند به کاهش سوءتفاهم ها و سوءظن ها منجر شود.
- درمان دیالکتیکی رفتاری (DBT): بر مهارت های تنظیم احساسات، تحمل ناراحتی و بهبود روابط بین فردی تمرکز دارد و می تواند در مدیریت احساسات شدید و بهبود تعاملات اجتماعی مفید باشد.
- دارو درمانی: اگرچه دارویی خاص برای درمان PPD وجود ندارد، اما در صورت وجود علائم همزمان مانند اضطراب یا افسردگی، ممکن است داروهای ضد افسردگی یا ضد اضطراب تجویز شوند.
نکات مهم در مواجهه با فرد مبتلا به PPD:
- ایجاد اعتماد: برقراری رابطه ای مبتنی بر اعتماد با فرد مبتلا بسیار حیاتی است.
- اجتناب از مقابله مستقیم: چالش مستقیم باورهای پارانوئید ممکن است مقاومت فرد را افزایش دهد؛ به جای آن، با همدلی به احساسات او گوش دهید و نگرانی هایش را تصدیق کنید.
- تشویق به دریافت کمک حرفه ای: با ملایمت فرد را به مشاوره با متخصص سلامت روان ترغیب کنید، بدون اینکه او را تحت فشار قرار دهید.
منبع:
https://www.verywellmind.com/paranoid-personality-disorder-2795448