زمانی فرا میرسد که هر والدینی با چالش تربیت فرزند خود روبرو می شوند. چه با کودکی که جیغ می زند سروکار داشته باشند یا با یک نوجوان عصبانی، کنترل خشم در این موقعیت ها می تواند دشوار باشد. هیچ پدر و مادری نمی خواهد خود را در چنین شرایطی ببیند و نکته مهم این است که فریاد زدن و استفاده از خشونت فیزیکی هرگز کمکی نمی کند.
خوشبختانه، روش های مؤثر دیگری وجود دارد که یکی از آنها تربیت مثبت است. ما با لوسی کلوور، استاد کار اجتماعی کودکان و خانواده در دانشگاه آکسفورد و مادر دو پسر جوان، مشورت کردیم تا بررسی کنیم چگونه این رویکرد می تواند به والدین کمک کند تا روابط مثبتی با فرزندان خود ایجاد کنند و مهارت هایی مانند مسئولیت پذیری، همکاری و خودانضباطی را به آنها بیاموزند.
چرا تربیت مثبت؟
پروفسور کلوور میگوید: «والدین نمی خواهند بر سر فرزندانشان فریاد بزنند یا آنها را بزنند. ما این کار را به این دلیل انجام می دهیم که استرس داریم و راه دیگری نمی بینیم.»
شواهد واضح هستند: فریاد زدن و کتک زدن به سادگی کارساز نیست و در بلندمدت می تواند آسیب بیشتری نسبت به فایده داشته باشد. تکرار مداوم فریاد زدن و کتک زدن حتی می تواند تأثیرات منفی بر کل زندگی کودک بگذارد. «استرس سمی» مداومی که ایجاد می شود، می تواند منجر به نتایج منفی متعددی مانند افزایش احتمال ترک تحصیل، افسردگی، مصرف مواد مخدر، خودکشی و بیماری های قلبی شود.
پروفسور کلوور میگوید: «این مثل این است که بگوییم: این دارو نه تنها به شما کمکی نمی کند، بلکه شما را بیمار می کند. وقتی می دانیم رفتاری مؤثر نیست، دلیل خوبی داریم که به دنبال رویکرد دیگری بگردیم.»
به جای تمرکز بر تنبیه و اینکه چه کاری نباید انجام داد، رویکرد تربیت مثبت بر توسعه یک رابطه سالم با فرزندتان و تعیین انتظارات پیرامون رفتار متمرکز است. خبر خوب برای هر والدینی این است که این روش مؤثر است و در اینجا نحوه شروع اجرای آن را خواهید دید:
۱. زمان اختصاصی را در نظر بگیرید
داشتن زمان اختصاصی برای ایجاد یک رابطه خوب با هر کسی مهم است و با فرزندان حتی اهمیت بیشتری دارد. پروفسور کلوور میگوید: «این زمان می تواند ۲۰ دقیقه در روز باشد، یا حتی فقط ۵ دقیقه. شما میتوانید آن را با کارهایی مانند شستن ظرف ها همراه کنید، در حالی که با هم آواز می خوانید، یا وقتی لباس ها را پهن می کنید، با هم صحبت کنید.» او ادامه می دهد: «نکته مهم این است که تمام توجه خود را به فرزندتان بدهید. تلویزیون را خاموش کنید، گوشی را کنار بگذارید و فقط شما و فرزندتان در کنار هم باشید.»
۲. نکات مثبت را تحسین کنید
ما والدین اغلب بر رفتارهای بد فرزندانمان تمرکز می کنیم و آنها را تذکر می دهیم. اما کودکان ممکن است این رفتار را به عنوان راهی برای جلب توجه شما درک کنند، که به جای متوقف کردن رفتار بد، آن را تقویت می کند.
کودکان با تحسین شکوفا می شوند. تحسین باعث می شود که آنها احساس عشق و خاص بودن کنند. پروفسور کلوور توصیه می کند: «زمانی که کاری خوب انجام می دهند، حتی اگر فقط برای پنج دقیقه با خواهر یا برادرشان بازی کنند، آن ها را تحسین کنید.» این کار می تواند به تقویت رفتارهای مثبت کمک کند و نیاز به تنبیه را کاهش دهد.
۳. انتظارات واضح تعیین کنید
پروفسور کلوور می گوید: «گفتن دقیق اینکه از فرزندتان چه می خواهید، بسیار مؤثرتر از گفتن این است که چه کاری نباید انجام دهند. وقتی از یک کودک می خواهید که خرابکاری نکند یا خوب باشد، آنها لزوماً نمی دانند چه کاری از آنها انتظار می رود.» دستورالعملهای واضح، مانند «لطفاً همه اسباببازی هایت را جمع کن و داخل جعبه بگذار» انتظارات مشخصی ایجاد می کند و احتمال اینکه خواسته شما را انجام دهند را افزایش می دهد.
او ادامه میدهد: «اما مهم است که انتظارات واقع بینانه تعیین کنید. مثلاً درخواست از آن ها برای ساکت ماندن در تمام طول روز ممکن است دشوار باشد، اما درخواست ۱۰ دقیقه سکوت در حین تماس تلفنی می تواند مدیریت پذیرتر باشد. شما بهتر از هر کسی می دانید فرزندتان چه توانایی هایی دارد. اما اگر خواسته شما غیرممکن باشد، آنها قطعاً شکست خواهند خورد.»
۴. بهطور خلاقانه توجه او را منحرف کنید
وقتی فرزند شما دچار مشکل می شود، منحرف کردن توجه او به یک فعالیت مثبت تر میتواند یک استراتژی مفید باشد. پروفسور کلاور می گوید: “وقتی که شما او را به سمت چیز دیگری منحرف می کنید – با تغییر موضوع، معرفی یک بازی، هدایت او به اتاق دیگری یا رفتن به یک پیاده روی، میتوانید به طور موفقیت آمیزی انرژی او را به سمت رفتار مثبت هدایت کنید.”
زمان بندی نیز بسیار مهم است. منحرف کردن توجه همچنین به معنای شناسایی زمان هایی است که ممکن است اوضاع خراب شود و اقدام کردن. آگاه بودن از زمانی که فرزندتان شروع به بیقراری، کلافگی یا ناراحتی می کند، یا زمانی که دو خواهر و برادر به یک اسباب بازی نگاه میکنند، می تواند به جلوگیری از بروز یک وضعیت بالقوه کمک کند.
۵. از عواقب ملایم استفاده کنید
بخشی از بزرگ شدن این است که یاد بگیرید اگر کاری انجام دهید، ممکن است عواقبی به دنبال داشته باشد. توضیح این موضوع برای فرزندتان فرآیندی ساده است که به تشویق رفتار بهتر و آموزش مسئولیت پذیری کمک می کند.
به فرزندتان فرصتی بدهید تا کار درست را انتخاب کند و عواقب رفتار نامناسبش را برایش توضیح دهید. به عنوان مثال، اگر می خواهید فرزندتان از نقاشی روی دیوارها دست بردارد، می توانید به او بگویید که اگر این کار را ادامه دهد، زمان بازی اش تمام خواهد شد. این به او یک هشدار و فرصتی برای تغییر رفتار می دهد.
اگر او همچنان ادامه داد، با آرامش و بدون نشان دادن خشم، عواقب را پیگیری کنید. پروفسور کلاور می گوید: “به خودتان بابت این کار اعتبار بدهید – این کار آسان نیست! ”
اگر او دست بردارد، به خاطر این تغییر رفتار به او بسیار تحسین کنید. پروفسور کلاور توصیه می کند: “آنچه شما انجام می دهید ایجاد یک چرخه بازخورد مثبت برای فرزندتان است. عواقب ملایم نشان داده اند که برای یادگیری بچه ها درباره نتایج رفتار نامناسب مؤثر هستند.”
ثبات در والدگری مثبت یک عامل کلیدی است، بنابراین پیگیری عواقب اهمیت دارد. همچنین باید عواقب واقعبینانه باشند. “شما می توانید گوشی یک نوجوان را به مدت یک ساعت بگیرید، اما گرفتن آن به مدت یک هفته ممکن است دشوار باشد.”
ارتباط با کودکان کوچک
وقت گذاری یک به یک میتواند سرگرم کننده باشد و کاملاً رایگان است! پروفسور کلاور می گوید: “شما می توانید حرکات آنها را تقلید کنید، قاشق ها را به قابلمه ها بزنید یا با هم آواز بخوانید.” تحقیقات شگفت انگیزی نشان می دهند که بازی کردن با کودکان باعث تقویت توسعه مغز آنها می شود.
ارتباط با نوجوانان
مانند کودکان کوچک، نوجوانان نیز به تحسین نیاز دارند و می خواهند به عنوان فردی خوب شناخته شوند. وقت گذاری برای آنها نیز مهم است. پروفسور کلاور می گوید: “نوجوانان از این که شما با آنها در اتاق برقصید یا درباره خواننده مورد علاقه شان صحبت کنید، لذت می برند.” آنها ممکن است همیشه این احساس را نشان ندهند، اما واقعاً برایشان مهم است. این یک روش مؤثر برای ساختن رابطهای بر اساس خواسته های آن هاست.
به پیشنهاد پروفسور کلاور، در حالی که انتظارات را تعیین می کنید، “از آنها بخواهید تا در ایجاد برخی از قوانین کمک کنند” . “آنها را بنشانید و سعی کنید درباره قوانین خانه توافق کنید. همچنین می توانند در تعیین عواقب رفتارهای غیر قابل قبول کمک کنند. درگیر کردن آنها در این فرآیند به آنها کمک میکند تا بدانند شما درک می کنید که آنها در حال تبدیل شدن به موجودات مستقل هستند.”
چه کارهایی میتوانید در موقعیت های استرس زا انجام دهید؟
هر خانوادهای زمانهای استرس زا را تجربه می کند. در اینجا چند نکته وجود دارد که میتواند به والدین کمک کند تا از این زمانها عبور کنند:
۱. توقف کنید
همه ما از استرسی که وقتی احساس می کنیم فرزندمان دچار مشکل شده، آگاهیم. در چنین لحظاتی، حضور ذهن و عقب نشینی یک تاکتیک ساده و مفید است. پروفسور کلاور آن را “فشردن دکمه توقف” می نامد. “پنج نفس عمیق بکشید، به آرامی و با احتیاط متوجه خواهید شد که قادر خواهید بود به روشی آرام تر و با تفکر بیشتر پاسخ دهید. والدین در سرتاسر جهان می گویند که این روش بسیار مفید است.”
۲. عقب نشینی کنید
پروفسور کلاور می گوید والدین اغلب فراموش می کنند که به خودشان توجه کنند. زمانی برای خودتان در نظر بگیرید، مثلاً وقتی بچه ها خواب هستند، کاری انجام دهید که به شما احساس شادی و آرامش بدهد. وقتی که به خودتان فرصتی برای استراحت نداده اید واقعاً دشوار است که به عنوان یک والد همه چیز را به درستی انجام دهید
۳. خودتان را تحسین کنید
پروفسور کلاور توصیه می کند که فراموش نکنید که چه کار فوقالعادهای به عنوان والد انجام می دهید و باید به خودتان اعتبار بدهید. هر روز، شاید در حین مسواک زدن، لحظه ای وقت بگذارید و از خود بپرسید: ‘یک چیزی که امروز با بچههایم به خوبی انجام دادم چه بود؟ و فقط بدانید که کار بزرگی انجام دادهاید.
همچنین بدانید که تنها نیستید. میلیون ها والد در سرتاسر جهان در حال تلاش هستند و همه ما گاهی اوقات شکست می خوریم. نکته مهم این است که دوباره تلاش کنیم.
منبع:
https://www.unicef.org/parenting/child-care/how-discipline-your-child-smart-and-healthy-way