شروع روان درمانی (تراپی) به شهامت واقعی نیاز دارد، به ویژه اگر تا به حال تجربه اش را نداشته اید. این کار معمولاً مستلزم آن است که در عمق وجودتان کنکاش کنید، نقاط قوت و ضعف خود را بسنجید و آسیب های روانی دردناک را پشت سر بگذارید. همچنین درمان مستلزم انجام کار سختِ توسعه ی مهارت های جدید و مکانیسم های مقابله ایِ بهتر است تا روابط شما – هم با خودتان و هم با دیگران – بهبود یابد.
اما از کجا بفهمید که روان درمانی برای شما مؤثر واقع شده است؟ برای آگاهی از هشت نشانه واضح که نشان می دهد جلسات درمانی شما تأثیر مثبتی دارند، ادامه مطلب را بخوانید.
۸ نشانه که نشان میدهد تراپی مؤثر واقع شده است
هر فردی به رویکرد متفاوتی در درمان نیاز دارد و میزان زمانی که هر کس برای نتیجه گرفتن از تراپی صرف میکند، متفاوت است.
نه تنها مشاهدهی تغییرات به زمان نیاز دارد، بلکه نشانههای بهبود اغلب میتوانند بسیار ظریف و نامحسوس باشند. حواستان به این هشت نشانه باشد که به شما میگوید جلسات درمانیتان در حال نتیجه دادن است.
۱. بهبود کیفیت زندگی و حال روحی
یکی از واضح ترین نشانه هایی که ثابت می کند روان درمانی مؤثر است، این است که در زندگی روزمره تان احساس بهتری دارید. این حس می تواند خیلی آشکار باشد یا حالتی ظریف تر داشته باشد. برای مثال، ممکن است احساس کنید زندگی تان قابلکنترل تر شده یا ابهام از مسیر پیچیده ای که پیش رو دارید، کنار رفته است. منتقد درونی شما ممکن است دیگر آنقدر ها بی رحم نباشد و شروع به دیدن زیبایی های بیشتری در دنیای اطرافتان کنید.
«گیلزا فورت-مارتینز» (درمانگر خانواده و ازدواج) اضافه می کند: «ممکن است متوجه شوید که دوباره به انجام فعالیت های لذت بخش روی آورده اید یا لحظاتی از شادی را تجربه می کنید. ممکن است احساس کنید که بیشتر در لحظه حال حضور دارید و به جای غرق شدن در غم گذشته یا ترس از آینده، روی اتفاقات اکنون تمرکز می کنید.»
۲. برقراری پیوند امن با درمانگر
درمانگرهای ما «بهترین دوست» ما نیستند و لزوماً قرار نیست همیشه حرف هایی را بزنند که دوست داریم بشنویم. با این حال، یک درمانگر خوب می تواند به شما کمک کند تا احساس حمایت بیشتری داشته باشید و بهعنوان یک محرمِ قابل اعتماد عمل کند. فورت-مارتینز میگوید اگر درمانگرتان به شما اجازه می دهد تا فرآیندِ «اعتماد کردن» را دوباره (یا شاید برای اولین بار) شروع کنید، یعنی روان درمانی دارد جواب می دهد. او توضیح می دهد: «حتی وقتی در حال به چالش کشیده شدن هستید، باز هم احساس امنیت می کنید.»
جالب است بدانید تحقیقات نشان می دهد زمانی تراپی بیشترین اثر بخشی را دارد که مراجع با متخصص سلامت روانی که او را درمان می کند، احساس ارتباط و نزدیکی داشته باشد. این یافته ها، تصویر سنتیِ روان شناس بی طرف و سردی را که در جلسات درمانی هیچ واکنشی نشان نمی داد، به چالش می کشد.
۳. شناخت الگوهای رفتاری اشتباه (نقاط کور)
همه ما «نقاط کور» داریم؛ یعنی الگوهای تکراری از تفکر یا رفتارهای ناسازگار، غیرمفید یا مخربی که شاید خودمان آن ها را نبینیم، اما دیگران بهخوبی متوجه شان می شوند. یک درمانگر می تواند به شما کمک کند تا این نقاط کور را که باعث بروز مشکلاتی در زندگی روزمره تان می شوند، شناسایی کنید.
دکتر «وین پرنل»، روانشناس بالینی، توضیح می دهد: «همان طور که یک ماهی نمیداند “غیر از آب” چیست، ما هم گاهی آن قدر درگیر زندگی خودمان هستیم که نمی توانیم فراتر از محدودیت های شخصیت خود و نحوهی عملکردمان را ببینیم.»
دکتر وین پرنل:
شناسایی واکنشهایی که در برابر محیط از خود نشان میدهید و دیگر برایتان کارآمد نیستند، دریچهای از انتخابهای تازه را به رویتان میگشاید؛ انتخابهایی که راه را برای موفقیت و رضایت بیشتر در زندگی هموار میکنند.
شناسایی این نقاط کور میتواند دردناک باشد و ممکن است در برابر پذیرش آنها مقاومت کنید. با این حال، زمانی که این نقاط کمکم روشن میشوند، لحظاتِ “یافتم!” (لحظاتِ درک ناگهانی) را تجربه خواهید کرد؛ لحظاتی که به شما کمک میکنند بفهمید در تعاملات گذشته، دقیقاً کجا از مسیر اصلی منحرف شدهاید.
۴. بهبود روابط
بهبود روابط در خانه، زندگی عاطفی، میان دوستان و حتی در محیط کار، نشانه ای است از اینکه روان درمانی برای شما مؤثر واقع شده است. وقتی ما قادر باشیم بر دردهایمان غلبه کنیم، مهارت های جدیدی کسب کنیم و مکانیسم های مقابله ایِ تازه ای بیاموزیم، شیو هی تعامل ما با دیگران نیز ارتقا می یابد.
البته این به آن معنا نیست که تمام روابط ما بی نقص خواهند شد؛ اما ممکن است متوجه شوید که سطح صبر، همدلی و درک شما نسبت به دیگران بسیار بالاتر رفته است. همچنین، به مهارت های حل مسئله مجهزتر شدهاید و این به شما اجازه می دهد تا لحظات دشوار با دیگران را با آرامش و سهولت بیشتری پشت سر بگذارید.
۵. در حال کنار گذاشتن الگوهای رفتاری و مقابله ای قدیمی هستید
هرچند همیشه لازم نیست به شدت روی تروما های (آسیب های روانی) دوران کودکی تمرکز کنیم، اما هنوز هم بسیار مهم است که روش هایی را که در کودکی برای درکِ جهانِ پیرامون خود به کار می بردیم، شناسایی کنیم؛ تا بتوانیم آن تکنیک های مقابله ای را که صرفاً برای «بقا» در دوران کودکی ساخته بودیم، بازنگری و اصلاح کنیم.
دکتر پرنل خاطرنشان می کند: «برخی افراد [در واکنش به شرایط] جسور می شوند، در حالی که برخی دیگر عقب نشینی کرده و به دنبال جلب تایید دیگران می روند. این رفتارها و افکار در سطح ناخودآگاه در ما نهادینه می شوند و ممکن است در بزرگسالی، یا به ما کمک کنند و یا مانع پیشرفت ما شوند.»
در نهایت، رها کردن این مکانیسم های مقابلهایِ ناسازگار به ما اجازه می دهد تا از بند آن ها رها شویم و به حس بزرگتری از استقلال، موفقیت و رضایت شخصی دست یابیم. اصلاح این رفتارهای عمیقاً نهادینه شده می تواند زمان بر باشد، اما زمانی که این الگو های قدیمی شروع به فروپاشی و از هم گسیختگی می کنند، نشانه ی آن است که روان درمانی دارد نتیجه می دهد.
۶. افزایش تاب آوری و بازگشت سریع تر به حالت عادی (مدیریت بحران)
هدف روان درمانی این نیست که دیگر هرگز غمگین، عصبانی یا مضطرب نشوید؛ بلکه هدف این است که یاد بگیرید چگونه با این احساسات کنار بیایید. یکی از نشانه های بزرگ موفقیت در درمان این است که وقتی با یک بحران یا اتفاق تلخ مواجه میشوید، دیگر مانند گذشته از هم نمی پاشید.
شما متوجه می شوید که زودتر از قبل بر خود مسلط می شوید، کمتر در افکار منفی غرق می شوید و از ابزارهایی که در جلسات تراپی یاد گرفته اید (مانند تمرینات تنفسی، به چالش کشیدن افکار منفی یا ذهن آگاهی) برای آرام کردن خود استفاده می کنید. در واقع، روزهای بد شما دیگر تبدیل به هفته های بد نمی شوند.
۷. توانایی تعیین حد و مرز و «نه» گفتن بدون عذاب وجدان
بسیاری از ما به دلیل ترس از طرد شدن یا ناراحت کردن دیگران، دائماً خواسته های آن ها را به نیازهای خود ترجیح می دهیم. اگر متوجه شده اید که حالا راحت تر می توانید به درخواست های نامعقول دیگران «نه» بگویید و برای زمان، انرژی و حریم شخصی خود ارزش قائل هستید، یعنی تراپی کار خودش را کرده است!
تعیین حد و مرزهای سالم نشان دهندهی افزایش عزتنفس و احترام به خود است که از دستاوردهای مهم یک روان درمانی موفق به شمار می رود.
۸. کاهش دردهای جسمانی با منشاء عصبی (سایکوسوماتیک)
ارتباط ذهن و بدن یک حقیقت علمی انکارناپذیر است. بسیاری از استرس ها و تروماهای حلنشده، خود را به شکل دردهای جسمانی نشان می دهند؛ مانند سردردهای تنشی، مشکلات گوارشی، گرفتگی عضلات فک یا گردن و اختلالات خواب.
هنگامی که در روان درمانی بارهای روانی خود را زمین می گذارید و استرس ها را مدیریت می کنید، معمولاً کیفیت خوابتان بهتر میشود، انرژی جسمانی بیشتری در طول روز دارید و از شر دردهای مزمنی که هیچ دلیل پزشکی مشخصی نداشتند، رها می شوید
گاهی بدتر شدن حال، نشانهی پیشرفت است!
شاید عجیب به نظر برسد، اما گاهی اوقات در مسیر روان درمانی، قبل از اینکه احساس بهتری داشته باشید، احساس بدتری را تجربه می کنید. تراپی شبیه به تمیز کردن یک کمد به هم ریخته است؛ برای مرتب کردن آن، ابتدا باید تمام وسایل خاک گرفته و قدیمی را بیرون بریزید که در نگاه اول باعث آشفتگی بیشتر می شود.
صحبت کردن در مورد تروما های گذشته یا رویارویی با احساسات سرکوب شده می تواند خسته کننده و دردناک باشد. اگر بعد از بعضی جلسات احساس خستگی عاطفی می کنید یا گریه می کنید، نترسید؛ این نشان می دهد که شما در حال انجام «کار سختِ درمان» هستید و از مواجهه با مشکلات فرار نمی کنید.
از کجا بفهمیم این درمانگر یا روش درمانی برای ما مناسب نیست؟ (رد فلگ)
همان قدر که شناخت نشانه های موفقیتِ روان درمانی مهم است، تشخیص بی اثر بودن آن هم اهمیت دارد. اگر پس از گذشت چند ماه هیچ تغییری در خود احساس نکردید، اگر در جلسات احساس قضاوت شدن، ناامنی یا شرمندگی می کنید، یا اگر درمانگر شما بیشتر از شما صحبت می کند و به مرزهای اخلاقی پایبند نیست، این ها نشانه هایی هستند که می گویند احتمالاً باید درمانگر یا رویکرد درمانی خود را تغییر دهید.
پیدا کردن درمانگرِ مناسب مانند پیدا کردن یک کفش راحت است؛ گاهی لازم است چند مورد را امتحان کنید تا بهترین گزینه را برای خود بیابید.
سخن پایانی: درمان، یک مقصد نیست، یک مسیر است
روان درمانی یک قرص جادویی نیست که یک شبه تمام مشکلات شما را حل کند، بلکه یک سرمایه گذاری بلندمدت روی سلامت روان و کیفیت زندگی شماست. نشانه های پیشرفت ممکن است در ابتدا کوچک و نامحسوس باشند: یک لبخند بیشتر در روز، یک واکنش آرام تر به یک بحث خانوادگی، یا یک خوابِ شبانه ی راحتتر.
به این مسیر اعتماد کنید، با درمانگر خود صادق باشید و به خاطر شجاعتی که برای شروع این مسیر به خرج داده اید، به خودتان افتخار کنید.
شما چه تجربهای از جلسات رواندرمانی دارید؟ بزرگترین تغییری که تراپی در زندگی شما ایجاد کرده چه بوده است؟ نظرات و تجربیات ارزشمند خود را در بخش دیدگاهها با ما و دیگر خوانندگان سایت به اشتراک بگذارید.
منبع:
https://www.verywellmind.com/how-do-i-know-if-therapy-is-working-for-me-6742766