در روانشناسی، اصطلاح «پرخاشگری» به طیفی از رفتارها اطلاق می شود که می تواند منجر به آسیب جسمی و روانی برای خود، دیگران یا اشیاء موجود در محیط شود. پرخاشگری بر آسیب رساندن جسمی یا روحی به شخص دیگری متمرکز است. در حالی که همه ما ممکن است گاهی اوقات احساس پرخاشگری کنیم، وقتی پرخاشگری فراگیر یا افراطی می شود، ممکن است نشانه ای از یک بیماری روانی زمینه ای، یک اختلال مصرف مواد یا یک مسئله پزشکی دیگر باشد.
اهداف پرخاشگری
پرخاشگری می تواند اهداف مختلفی داشته باشد، از جمله:
- ابراز خشم یا خصومت
- ادعای سلطه
- ترساندن یا تهدید
- رسیدن به یک هدف
- اظهار تصرف
- پاسخ دادن به ترس
- واکنش به درد
- رقابت با دیگران
انواع پرخاشگری
پرخاشگری به طور کلی به رفتارهایی اطلاق می شود که با هدف آسیب رساندن به دیگران یا محیط اطراف همراه است. این رفتار ها میتوانند به اشکال مختلفی بروز کنند که هرکدام ویژگی های خاص خود را دارند. انواع پرخاشگری به شرح زیر است:
۱. پرخاشگری فیزیکی
- تعریف: این نوع پرخاشگری شامل استفاده از قدرت جسمی برای آسیب رساندن به دیگران یا اموال است. ضربه زدن، مشت زدن، لگد زدن، هل دادن یا خراب کردن وسایل از جمله نمونه های این نوع پرخاشگری هستند.
- ویژگیها: این نوع پرخاشگری معمولاً بلافاصله قابل مشاهده است و می تواند تأثیرات مستقیم جسمی بر فرد آسیب دیده داشته باشد.
۲. پرخاشگری کلامی
- تعریف: در این نوع، فرد از کلمات و زبان برای آسیب رساندن به دیگران استفاده می کند. توهین، فحاشی، تهدید، تحقیر و بی احترامی به دیگران نمونه هایی از پرخاشگری کلامی هستند.
- ویژگی ها: این نوع پرخاشگری می تواند به طور مستقیم بر احساسات و اعتماد به نفس دیگران تأثیر بگذارد، اگرچه ممکن است آسیب های جسمی نداشته باشد.
۳. پرخاشگری غیر مستقیم
- تعریف: در این نوع پرخاشگری، فرد به طور مستقیم با هدف آسیب زدن به دیگری وارد عمل نمی شود، بلکه از روش های غیرمستقیم و زیرکانه مانند شایعه سازی، نادیده گرفتن یا ایجاد مشکلات در روابط استفاده می کند.
- ویژگی ها: این نوع پرخاشگری به ویژه در محیط های اجتماعی یا کاری دیده می شود، جایی که فرد ممکن است سعی کند به دیگری ضربه بزند بدون اینکه به طور آشکار اقدام به انجام این کار کند.
۴. پرخاشگری درونی (خود آسیب رسانی)
- تعریف: در این نوع، فرد بهجای اینکه آسیب را به دیگران وارد کند، به خود آسیب میزند. این ممکن است شامل رفتارهایی چون خود زنی، اعتیاد به مواد مخدر، یا دیگر رفتارهای مضر برای سلامت جسمانی یا روانی فرد باشد.
- ویژگی ها: پرخاشگری درونی معمولاً نتیجه احساسات منفی همچون خود پنداری منفی، افسردگی یا اضطراب است.
۵. پرخاشگری روانی
- تعریف: این نوع پرخاشگری شامل تلاش برای آسیب رساندن به روان و روحیه فرد دیگر است. تهدید به خشونت روانی، ایجاد ترس و استرس، و کنترل یا دستکاری ذهنی از این نوع پرخاشگری هستند.
- ویژگی ها: این نوع آسیب ها بهطور خاص به روان و احساسات فرد آسیب می رساند و ممکن است در بلندمدت تأثیرات عمیق تری بر سلامت روانی فرد بگذارد.
۶. پرخاشگری منفعلانه
- تعریف: پرخاشگری منفعلانه به رفتاری اطلاق می شود که به نظر بیضرر می آید، اما در واقع قصد آسیب رساندن به دیگری را دارد. این نوع رفتار معمولاً با نارضایتی از شرایط، پنهان کردن احساسات و عدم ابراز مستقیم آنها همراه است. برای مثال، تأخیر عمدی در انجام وظایف، نادیده گرفتن دیگران یا بدقولی.
- ویژگی ها: این نوع پرخاشگری می تواند پیچیده تر باشد زیرا فرد معمولاً احساس نمی کند که رفتارهایش پرخاشگرانه هستند، اما در واقع به طور غیرمستقیم به روابط آسیب میزند.
این انواع پرخاشگری می توانند در موقعیت های مختلف بروز کنند و تأثیرات متفاوتی داشته باشند. فهم این تفاوت ها می تواند به افراد کمک کند تا بهتر با این رفتارها برخورد کرده و راه های مؤثرتری برای مدیریت آنها پیدا کنند.
پیامدهای پرخاشگری
در اینجا برخی از مهمترین پیام دها را بررسی می کنیم:
۱. تأثیرات روانی بر فرد
- افزایش اضطراب و افسردگی: پرخاشگری ممکن است باعث احساس گناه، پشیمانی و کاهش اعتماد به نفس در فرد شود، که می تواند به مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی منجر گردد.
- ایجاد احساس انزوا: افراد پرخاشگر ممکن است از دیگران دور شوند، زیرا رفتارهای تهاجمی باعث کاهش روابط مثبت و ارتباطات اجتماعی می شود.
- اختلال در پردازش هیجانات: افراد پرخاشگر ممکن است نتوانند به درستی هیجانات خود را مدیریت کنند و این امر به افزایش استرس و نارضایتی در زندگی شان منجر شود.
۲. آسیب به روابط اجتماعی
- تأثیر منفی بر خانواده: پرخاشگری می تواند به بروز درگیری ها و تنش های خانوادگی منجر شود. به ویژه در روابط زناشویی یا میان والدین و فرزندان، این رفتار می تواند آسیب های جبران ناپذیری به ارتباطات وارد کند.
- افزایش خشونت اجتماعی: در محیط های اجتماعی، پرخاشگری می تواند به رفتارهای خشونت آمیز بیشتر در افراد منجر شود و باعث تشدید بحران های اجتماعی و حتی جرم و جنایت گردد.
۳. اثر بر عملکرد تحصیلی و شغلی
- افت عملکرد تحصیلی: در مدارس و محیط های آموزشی، دانش آموزان و دانشجویان پرخاشگر ممکن است نتوانند به خوبی تمرکز کنند و در نتیجه عملکرد تحصیلیشان کاهش یابد.
- افت عملکرد شغلی: در محیط های کاری، پرخاشگری می تواند روابط کاری را تضعیف کند و باعث کاهش کارایی فرد و ایجاد مشکلات در تیم های کاری شود.
۴. پیامدهای جسمانی
- آسیب های فیزیکی: در موارد شدیدتر پرخاشگری، افراد ممکن است به خود یا دیگران آسیب برسانند. این آسیب ها می تواند شامل ضربه زدن، کتک زدن یا ایجاد صدمات جدی باشد.
- مشکلات جسمی به دلیل استرس مزمن: پرخاشگری مداوم می تواند منجر به بروز مشکلات جسمی ناشی از استرس مزمن مانند فشار خون بالا، بیماری های قلبی و مشکلات گوارشی شود.
۵. تأثیر بر جامعه
- افزایش خشونت اجتماعی: در سطح جامعه، پرخاشگری می تواند به بروز اعمال خشونت آمیز در سطح وسیع تر مانند خشونت های خیابانی، تظاهرات خشونت آمیز و درگیری های اجتماعی منجر شود.
- کاهش احساس امنیت اجتماعی: جوامع با میزان بالای پرخاشگری ممکن است احساس امنیت کمتری داشته باشند و در نتیجه تعاملات اجتماعی و همکاری های اجتماعی کاهش یابد.
کمک به مدیریت پرخاشگری
اگر این احساس را تجربه می کنید، می توانید یاد بگیرید که خشم خود را مدیریت کنید و به روشی سازنده تر با آن کنار بیایید. توسعه یک برنامه مدیریت خشم پیش از موعد می تواند به شما یک نقشه راه بدهد که در مواقعی که احساسات شما از کنترل خارج می شود استفاده کنید. این برنامه باید شامل راه هایی برای کاهش سطح استرس شما باشد، مانند:
– مراقب علائم هشدار دهنده عصبانیت خود باشید، مانند فک کردن فک، نبض سریع یا عرق کردن
– تمرین تکنیک های آرام سازی مانند تنفس عمیق، مدیتیشن، یا آرام سازی پیشرونده عضلانی (PMR)
– درگیر شدن با حواس خود با تمرکز بر چیزهایی که می توانید ببینید، بو کنید، بشنوید، لمس کنید یا بچشید
– دور شدن از موقعیت
– ورزش برای سوزاندن انرژی اضافی
– تماس با یک دوست قابل اعتماد یا یکی از اعضای خانواده برای حمایت اجتماعی
– با فعالیت دیگری حواس خود را پرت کنید
– قالب بندی مجدد افکار منفی
– یادگیری کشف و پذیرش احساسات نهفته در پرخاشگری
اگر فردی در زندگی شما رفتار پرخاشگرانه ای با شما دارد، مهم است که از سلامت روانی و جسمی خود محافظت کنید. سعی کنید آرام بمانید و از تشدید درگیری خودداری کنید و در صورت بی خطر بودن آن را ترک کنید. اگر از طرف شریک زندگی خود با رفتار پرخاشگرانه ای روبرو هستید، به علائم هشدار دهنده مبنی بر خطرناک شدن رابطه توجه کنید و درخواست کمک و حمایت کنید.
منبع:
https://www.verywellmind.com/what-is-aggression-2794818
