افرادی که به دنبال شوم گردی (Doomscrolling) هستند، احتمال بیشتری دارد که به پرستش افراد مشهور نیز بپردازند.
مطالعه ای که اخیراً در ”ژورنال بینالمللی روانشناسی” منتشر شده، ارتباطی بین دو رفتار نو ظهور مرتبط با رسانه را نشان داده است: شوم گردی و پرستش افراد مشهور. پژوهشگران دریافتند که دانشجویان دانشگاه در ایالات متحده و ایران که به طور مداوم به شوم گردی—گرایش به مرور محتوای منفی در شبکههای اجتماعی—میپردازند، به احتمال بیشتری سطوح بالایی از پرستش افراد مشهور را نیز نشان می دهند. این یافته ها نشان می دهند که این دو رفتار ممکن است به عنوان اشکالی از اعتیاد های رفتاری مرتبط با رسانه همراه با یکدیگر رخ دهند. علاوه بر این، هم شوم گردی و هم پرستش افراد مشهور با پیامد های روانی منفی از جمله اضطراب نسبت به آینده و کاهش بهزیستی مرتبط هستند.
با گسترش رسانه های اجتماعی، رفتار های مرتبط با رسانه نیز افزایش یافته اند و برخی از این رفتار ها میتوانند ویژگی های اعتیادآور پیدا کنند. شوم گردی و پرستش افراد مشهور دو رفتار نوظهور هستند که با دسترسی مداوم به محتوای دیجیتال شکل گرفته اند. شوم گردی، که شامل مرور مداوم اخبار منفی در رسانه های اجتماعی است، با اضطراب نسبت به آینده، افسردگی و کاهش رضایت از زندگی مرتبط بوده است.
به همین ترتیب، ”پرستش افراد مشهور” —یعنی شیفتگی و تحسین بیش از حد نسبت به افراد مشهور— نیز با اضطراب، افسردگی و طیفی از دیگر حالات روانی منفی مرتبط بوده است. با توجه به اینکه این رفتار ها ممکن است اعتیاد آور شوند و به پیامد های منفی منجر شوند، پژوهشگران قصد داشتند تا بررسی کنند که آیا رابطه ای بین این دو رفتار وجود دارد و آیا این رفتار ها عوامل روان شناختی مشترکی دارند یا خیر. علاوه بر این، با مقایسه نمونه های ایالات متحده و ایران، این مطالعه به دنبال بررسی این بود که آیا عوامل فرهنگی بر این روابط تأثیر میگذارند یا نه.
درباره تحقیق
برای بررسی این پرسش ها، پژوهشگران دانشجویانی از ایالات متحده و ایران را انتخاب کردند که در نهایت نمونه ای متشکل از ۱۸۵ دانشجو از دانشگاه میسوری مرکزی و ۶۲۷ دانشجو از دانشگاه گیلان را فراهم آورد. نمونهی آمریکایی عمدتاً شامل زنان بود، در حالی که نمونه ی ایرانی نسبت بیشتری از مردان را داشت. هر دو گروه یک نظرسنجی آنلاین را تکمیل کردند که شامل ارزیابی هایی از شوم گردی، پرستش افراد مشهور، افسردگی، اضطراب نسبت به آینده و سلامت روانی کلی بود. دادهها از طریق پلتفرم های مختلف شبکه های اجتماعی وابسته به دانشگاه ها گردآوری شد، به طوریکه برای نمونهی آمریکایی از فیسبوک و اینستاگرام و برای نمونهی ایرانی از تلگرام استفاده شد.
پژوهشگران از چندین مقیاس برای سنجش رفتار ها و حالات روانی مورد نظر استفاده کردند. برای اندازهگیری شوم گردی از مقیاس شوم گردی در شبکههای اجتماعی استفاده شد که شامل عباراتی مانند «تمایل دارم محتوای منفی بیشتری در شبکه های اجتماعی مشاهده کنم» بود. این مقیاس پیشتر در نمونهای ایرانی اعتبارسنجی شده بود و در این مطالعه نیز برای سنجش اعتبار آن در گروه آمریکایی آزمون هایی صورت گرفت.
برای سنجش پرستش افراد مشهور از مقیاس نگرش به افراد مشهور استفاده شد که میزان درگیری و شیفتگی افراد به افراد مشهور را اندازهگیری می کند. شرکتکنندگان همچنین ارزیابی هایی از افسردگی، اضطراب نسبت به آینده، و سلامت روانی کلی را تکمیل کردند تا دید جامعی از وضعیت روانی آنها ارائه شود. این ارزیابی های روانی به پژوهشگران امکان داد تا ارتباط میان شوم گردی، پرستش افراد مشهور و شاخصهای سلامت روان را در هر دو فرهنگ بررسی کنند.
نتایج تحقیق
پژوهشگران دریافتند که در هر دو گروه شرکت کنندگان ایرانی و آمریکایی، همبستگی مثبتی بین شوم گردی و پرستش افراد مشهور وجود دارد، به این معنی که افرادی که محتوای منفی شبکه های اجتماعی را بیشتر مشاهده میکنند، به احتمال بیشتری شیفتگی بیش از حد به افراد مشهور نشان می دهند. این ارتباط نشان می دهد که شوم گردی و پرستش افراد مشهور ممکن است دارای محرک های روانی مشترکی باشند که بهطور بالقوه یکدیگر را تقویت کرده و تأثیرات آنها را شدت میبخشند.
در زمینه پیامد های سلامت روانی، شوم گردی با نتایج منفی در هر دو گروه همراه بود. در نمونه ایرانی، شوم گردی با کاهش بهزیستی روانی، افزایش افسردگی و اضطراب نسبت به آینده همبستگی داشت؛ در حالی که در نمونه آمریکایی، این رفتار با کاهش بهزیستی روانی و افزایش اضطراب نسبت به آینده مرتبط بود. این یافته ها با تحقیقات قبلی همخوانی دارد که نشان میدهد شوم گردی میتواند سلامت روانی را به دلیل تمرکز بر محتوای منفی و ناراحتکننده تضعیف کند و نگرانی و اضطراب نسبت به آینده را تشدید کند.
پرستش افراد مشهور نیز الگو های روانی مشابهی را در هر دو گروه فرهنگی نشان داد. در نمونه ایرانی، این رفتار با افزایش افسردگی و اضطراب نسبت به آینده مرتبط بود، در حالی که در گروه آمریکایی با اضطراب نسبت به آینده و کاهش بهزیستی روانی همراه بود. این نتایج از نظریه ای پشتیبانی می کند که می گوید پرستش افراد مشهور، مشابه با شوم گردی، میتواند به چالشهای سلامت روانی، به ویژه در زمینه اضطراب و بهزیستی، دامن بزند.
این مطالعه نشان داد که شرکتکنندگان آمریکایی به طور کلی در تمام معیارها، از جمله شوم گردی، پرستش افراد مشهور، افسردگی و اضطراب نسبت به آینده، امتیازات بالاتری نسبت به همتایان ایرانی خود داشتند. با این حال، جالب اینجاست که آنها به رغم سهم بیشتر در این رفتار ها، سطح بهزیستی روانی بالاتری را نیز گزارش کردند. پژوهشگران پیشنهاد می کنند که تفاوتهای فرهنگی میتواند نقشی در این اختلاف داشته باشد. برای مثال، فرهنگ های غربی از جمله ایالات متحده معمولاً ابراز احساسات و تاب آوری بیشتری را میپذیرند که ممکن است به کاهش برخی از اثرات منفی مرتبط با این رفتار ها کمک کند.
محدودیت های تحقیق
مانند هر تحقیق دیگری، این مطالعه نیز محدودیت هایی دارد. پژوهشگران از نمونه گیری در دسترس استفاده کردند که ممکن است تعمیم پذیری یافته ها را محدود کند. علاوه بر این، اندازه و ترکیب نمونه ها متوازن نبود؛ به طوری که در نمونه آمریکایی بهطور معناداری تعداد زنان بیشتر و در نمونه ایرانی تعداد مردان بیشتر بود. این عدم توازن جنسیتی، همراه با تفاوت های سنی، می تواند نتایج را تحت تأثیر قرار دهد؛ چرا که تحقیقات قبلی نشان دادهاند که افراد جوان تر و زنان بیشتر تمایل دارند احساسات منفی را گزارش کنند و به رفتار های مرتبط با شبکه های اجتماعی بپردازند. محدودیت دیگر این است که طراحی این مطالعه مقطعی بود، بنابراین تنها میتواند ارتباطات بین متغیر ها را نشان دهد، نه علیت.
برای تکمیل این یافته ها، تحقیقات آینده می تواند از نمونه های بزرگ تر و متنوع تر استفاده کند تا مشخص شود آیا روابط مشاهده شده در این مطالعه در جمعیتهای مختلف نیز صادق است یا خیر. همچنین، مطالعات طولی که افراد را در طول زمان دنبال می کنند می توانند بینش های عمیق تری درباره چگونگی تبدیل شوم گردی و پرستش افراد مشهور به اعتیاد های رفتاری و تأثیر آنها بر سلامت روانی در بلندمدت ارائه دهند. پژوهش های آینده میتوانند سایر عوامل فرهنگی و جمعیت شناختی مانند پیشینه قومی را نیز در نظر بگیرند که ممکن است بر این رفتارها و اثرات آنها بر سلامت روان تأثیر بگذارد.
مطالعهای با عنوان «آیا شوم گردی با پرستش افراد مشهور مرتبط است؟ یک مطالعه بینفرهنگی» توسط لین ای. مککاچن، هایئون هوانگ، بنیامین مختاری چیرانی، رضا شباهنگ، مارا اس. آروگوته و اما اف. توماس تألیف شده است.
منبع:
