هیجان ها واکنش هایی هستند که انسان در مقابل رویدادها یا موقعیت ها تجربه می کند. نوع هیجانی که یک فرد تجربه می کند با شرایطی که باعث ایجاد این هیجانات می شود تعیین می شود. به عنوان مثال، زمانی که یک فرد یک خبر خوب دریافت می کند، احساس شادی می کند. زمانی که فرد تهدید می شود ترس را تجربه می کند.
هیجانات تأثیر زیادی بر زندگی روزمره ما دارند. ما بر اساس خوشحالی، عصبانیت، غمگینی، بی حوصلگی یا ناامیدی تصمیم می گیریم. ما فعالیت ها و سرگرمی ها را بر اساس هیجاناتی که آنها، تحریک می کنند انتخاب می کنیم. درک هیجانات می تواند به ما کمک کند تا زندگی را با سهولت و ثبات بیشتری طی کنیم
هیجان چیست؟
به گفته ساندرا و دان در کتاب “کشف روانشناسی” ، هیجان یک حالت روانشناختی پیچیده است که شامل سه جزء متمایز است: یک تجربه ذهنی، یک پاسخ فیزیولوژیکی و یک پاسخ رفتاری یا بیانی.
محققان علاوه بر تلاش برای تعریف هیجانات، سعی در شناسایی و طبقه بندی انواع مختلف هیجانات نیز داشته اند که البته توضیحات و بینش در این مورد در طول زمان تغییر کرده است.
– در سال 1972، به گفته روانشناس پل اکمن شش هیجان اساسی وجود دارد که در فرهنگ های بشری عمومیت دارند: ترس، انزجار، خشم، تعجب، شادی و غم.
– در دهه 1980، رابرت پلاچیک “چرخ احساسات” را معرفی کرد. این مدل نشان میدهد که چگونه میتوان هیجانات مختلف را با هم ترکیب و یا ادغام کرد، دقیقاً همانطور که یک هنرمند رنگهای اصلی را برای ایجاد رنگهای دیگر ترکیب میکند.
– در سال 1999، اکمن فهرست خود را گسترش داد تا شامل تعدادی دیگر از هیجانات اساسی، از جمله خجالت، برانگیختگی، تحقیر، شرم، غرور، رضایت و لذت باشد.
عناصر کلیدی هیجانات
برای درک بهتر هیجانات ، بیایید روی سه عنصر کلیدی آنها که به عنوان تجربه ذهنی، پاسخ فیزیولوژیکی و پاسخ رفتاری شناخته میشوند، تمرکز کنیم.
1) تجربه ذهنی
در حالی که کارشناسان بر این باورند که تعدادی از احساسات اساسی جهانی وجود دارد که توسط مردم در سراسر جهان بدون توجه به پیشینه یا فرهنگ تجربه می شوند،در عین حال محققان معتقدند که تجربه هیجانات می تواند بسیار ذهنی باشد. برای مثال خشم را در نظر بگیرید. آیا همه عصبانیت را به طور یکسان تجربه می کنند؟ تجربه خودتان ممکن است از خشم خفیف تا خشم کورکننده متغیر باشد.
ما همچنین همیشه اشکال خالص هر هیجان را تجربه نمی کنیم. هیجانات مختلط در مورد رویدادها یا موقعیت های مختلف در زندگی ما رایج است. وقتی با شروع یک کار جدید مواجه می شوید، ممکن است هم هیجان زده و هم عصبی شوید. ازدواج یا بچه دار شدن ممکن است با طیف گسترده ای از هیجانات از شادی گرفته تا اضطراب مشخص شود. این هیجانات ممکن است به طور همزمان رخ دهند و یا ممکن است آنها را یکی پس از دیگری احساس کنید.
2) پاسخ فیزیولوژیکی
اگر تا به حال احساس کردهاید که درد شکم به علت اضطراب بدتر می شود یا ترس باعث افزایش تپش قلبتان می شود، متوجه میشوید که هیجانات واکنشهای فیزیولوژیکی قوی ایجاد میکنند. سیستم عصبی خودمختار واکنش های غیرارادی بدن مانند جریان خون و هضم را کنترل می کند. سیستم عصبی سمپاتیک وظیفه کنترل واکنش های جنگ یا گریز بدن را بر عهده دارد. هنگام مواجهه با یک تهدید، این پاسخ ها به طور خودکار بدن شما را برای فرار از خطر یا مواجهه با تهدید آماده می کند.
در حالی که مطالعات اولیه فیزیولوژی احساسات بر روی این پاسخ های خودمختار متمرکز بود، تحقیقات جدیدتر نقش مغز در احساسات را هدف قرار داده است. اسکنهای مغزی نشان دادهاند که آمیگدال، بخشی از سیستم لیمبیک، نقش مهمی در هیجانات و بهویژه ترس دارد.
آمیگدال خود یک ساختار کوچک بادام شکل است که با حالت های انگیزشی مانند گرسنگی و تشنگی و همچنین حافظه و احساسات مرتبط است. محققان از تصویربرداری مغز استفاده کرده اند تا نشان دهند وقتی تصاویر تهدیدآمیز به افراد نشان داده می شود، آمیگدال فعال می شود. همچنین نشان داده شده است که آسیب به آمیگدال پاسخ ترس را مختل می کند.
3) پاسخ رفتاری
مولفه نهایی شاید یکی از مواردی باشد که بیشتر با آن آشنا هستید، همان بیان واقعی هیجانات . ما زمان قابل توجهی را صرف تفسیر حرکات ناشی از هیجان افراد اطراف خود می کنیم. توانایی ما برای درک دقیق این حرکات با چیزی که روانشناسان آن را هوش هیجانی می نامند گره خورده است و این حرکات نقش مهمی در زبان بدن کلی ما دارند.
هنجارهای اجتماعی-فرهنگی نیز در نحوه بیان و تفسیر هیجانات نقش دارند. به عنوان مثال، در ژاپن، مردم تمایل دارند هنگام حضور یک شخصیت صاحب قدرت، ترس یا انزجار را پنهان کنند. مردم در ایالات متحده تمایل بیشتری به ابراز احساسات منفی هم به تنهایی و هم در حضور دیگران دارند، در حالی که مردم ژاپن به احتمال زیاد در تنهایی این کار را انجام می دهند.
انواع هیجانات
تئوری های مختلفی در مورد اینکه انسان چند نوع هیجان را تجربه می کند وجود دارد. همانطور که گفته شد، روانشناس پل اکمن شش هیجان عمومی و همگانی زیر را ایجاد کرد:
شادی:
بسیاری از افراد برای شادی تلاش می کنند، زیرا یک هیجان خوشایند است که با بهزیستی و رضایت همراه است. شادی اغلب با لبخند زدن یا صحبت کردن با لحن شاد یا گریه خوشحالی تعریف می شود.
غم و اندوه:
همه ما گاهی اوقات غم را تجربه می کنیم. ممکن است شخصی با گریه کردن، ساکت بودن و/یا کناره گیری از دیگران ناراحتی خود را ابراز کند انواع غم شامل اندوه، ناامیدی و یاس است.
ترس:
این هیجان میتواند ضربان قلب را افزایش دهد، افکار مسابقهای ایجاد کند یا واکنش جنگ یا گریز را تحریک کند. ترس می تواند واکنشی به تهدیدات واقعی یا درک شده باشد. برخی از افراد از هجوم آدرنالین همراه با ترس به شکل تماشای فیلم های ترسناک، سوار شدن بر ترن هوایی یا چتربازی لذت می برند.
انزجار:
این هیجان می تواند در اثر یک تجربه فیزیکی، مانند دیدن یا بوییدن غذای فاسد، خون یا بهداشت ضعیف ایجاد شود. انزجار اخلاقی ممکن است زمانی اتفاق بیفتد که شخصی شاهد انجام کاری که به نظر او غیراخلاقی یا ناپسند است، باشد.
خشم:
هیجان خشم را می توان با حالات چهره مانند اخم کردن، داد زدن یا رفتار خشونت آمیز نشان داد. خشم می تواند شما را برانگیزد تا در زندگی خود تغییراتی ایجاد کنید، اما باید راه خروج سالمی برای آن پیدا کنید تا عصبانیت خود را ابراز کنید در حالی که به خودتان یا دیگران آسیبی وارد نشود.
غافلگیری یا حیرت:
غافلگیری می تواند خوشایند یا ناخوشایند باشد. وقتی تعجب می کنید ممکن است دهان خود را باز کنید یا نفس نفس بزنید. غافلگیری، مانند ترس، می تواند واکنش جنگ یا گریز را تحریک کند.
منبع:
https://www.verywellmind.com/what-are-emotions-2795178
