مهارت اجتماعی و داشتن روابط مثبت با همسالان و دوستان برای همه کودکان مهم است. متأسفانه، بسیاری از کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) در ایجاد و حفظ دوستی ها و پذیرش در گروه بزرگ تر همسالان دچار مشکل میشوند. تکانشگری، بیشفعالی و عدم تمرکز مرتبط با بیش فعالی میتواند به تلاش های کودک برای ارتباط مثبت با دیگران آسیب برساند.
پذیرفته نشدن توسط گروه همسالان، احساس انزوا، متفاوت بودن، دوست نداشتنی بودن و تنهایی شاید دردناک ترین جنبه از مشکلات مرتبط با بیش فعالی باشد و این تجربهها اثرات طولانیمدت به همراه دارند. ایجاد ارتباطات مثبت با دیگران بسیار مهم است. اگرچه کودکان مبتلا به بیش فعالی به شدت تمایل دارند دوستانی پیدا کنند و مورد علاقه گروه قرار گیرند، اغلب نمیدانند چگونه باید این کار را انجام دهند. خبر خوب این است که شما میتوانید به فرزندتان کمک کنید تا این مهارت ها و شایستگی های اجتماعی را در خود توسعه دهد.
افزایش آگاهی اجتماعی فرزندتان
تحقیقات نشان می دهد که کودکان مبتلا به بیش فعالی معمولاً در نظارت بر رفتارهای اجتماعی خود با مشکل مواجه اند. آنها اغلب درک و آگاهی دقیقی از موقعیت های اجتماعی و واکنش های دیگران نسبت به رفتارهایشان ندارند. برای مثال، ممکن است فکر کنند تعاملشان با یک همسال خوب پیش رفته است، در حالی که چنین نبوده است.
مشکلات مرتبط با بیش فعالی می تواند منجر به ضعف در توانایی ارزیابی دقیق یا در نظر گرفتن موقعیت های اجتماعی، خود ارزیابی، خود نظارتی و ایجاد تغییرات لازم شود. این مهارت ها باید مستقیماً به فرزند تان آموزش داده شوند.
ویژگیهای بیش فعالی مانند عدم تمرکز و تکانشگری میتواند بر توانایی کودک در ایجاد مهارتهای اجتماعی مؤثر تأثیر بگذارد.
آموزش مستقیم مهارتها و تمرین، تمرین، تمرین
کودکان مبتلا به بیش فعالی معمولاً در یادگیری از تجربیات گذشته دچار مشکل هستند. آنها اغلب بدون فکر کردن به عواقب، واکنش نشان میدهند. یکی از راه های کمک به این کودکان این است که بازخورد فوری و مکرر درباره رفتار های نامناسب یا اشتباهات اجتماعی به آنها ارائه دهید.ایفای نقش میتواند در آموزش، الگو سازی و تمرین مهارت های اجتماعی مثبت و روش های پاسخ به موقعیت های چالش برانگیز مانند اذیت و تمسخر بسیار مفید باشد.
بسیاری از کودکان مبتلا به بیش فعالی در انجام اصول اولیه مانند شروع و حفظ مکالمه یا تعامل متقابل با دیگران مشکل دارند. به عنوان مثال:
- گوش دادن (پرسیدن درباره ایده ها یا احساسات کودک دیگر، رعایت نوبت در مکالمه یا نشان دادن علاقه به کودک دیگر)
- مذاکره و حل تعارضات در صورت بروز
- به اشتراک گذاری
- حفظ فاصله شخصی
- صحبت کردن با لحنی عادی که خیلی بلند نباشد
قوانین اجتماعی و رفتار هایی که از فرزند تان انتظار دارید را به وضوح به او توضیح دهید. این مهارت های مثبت اجتماعی را تمرین کنید و رفتار های مثبت را با پاداش فوری تقویت کنید.
ایجاد فرصتهایی برای ایجاد دوستی ها
برای کودکان پیش دبستانی و دبستانی، برنامهریزی برای بازی های گروهی یک فرصت عالی است که والدین بتوانند تعاملات مثبت با همسالان را به فرزندشان آموزش داده و الگو سازی کنند و کودک نیز این مهارت های جدید را تمرین کند. جلسات بازی را با حضور یک یا دو دوست در یک زمان ترتیب دهید (به جای اینکه گروه بزرگی از دوستان را دعوت کنید). این زمان های بازی را طوری تنظیم کنید که کودک شما بیشترین شانس موفقیت را داشته باشد.
با افزایش سن کودک، روابط با همسالان و دوستیها اغلب پیچیده تر میشوند، اما همچنان مهم است که شما به حضور و حمایت خود ادامه دهید و تعاملات مثبت با همسالان را تسهیل کنید. سالهای مدرسه راهنمایی و دبیرستان میتواند برای کودکی که در روابط اجتماعی مشکل دارد، سخت باشد. حتی اگر فرزند تان توسط گروه بزرگی از همسالان پذیرفته نشود، داشتن حداقل یک دوست خوب در این دوران میتواند او را از آثار منفی کامل طرد شدن توسط گروه همسالان محافظت کند.
در جامعه خود به دنبال گروههایی بگردید که روابط مثبت با همسالان و توسعه مهارتهای اجتماعی را تقویت میکنند، مانند تیم های ورزشی، هنری و ….. اطمینان حاصل کنید که رهبران یا مربیان این گروهها با بیش فعالی آشنایی دارند و می توانند محیطی حمایتی و مثبت برای یادگیری مهارت های اجتماعی ایجاد کنند.
همچنین، با مدرسه، مربیان و والدین در محله ارتباط برقرار کنید تا در جریان فعالیت ها و روابط فرزندتان باشید و بدانید او با چه کسانی وقت میگذراند. گروه همسالان و ویژگی های این گروه، تأثیر زیادی بر اعضای آن دارد.
همکاری با مدرسه برای بهبود وضعیت اجتماعی فرزندتان
زمانی که یک کودک به دلیل نقص های مهارتی اجتماعی به طور منفی توسط گروه همسالانش برچسب گذاری میشود، از بین بردن این برچسب می تواند بسیار دشوار باشد. در واقع، داشتن یک برچسب منفی ممکن است یکی از بزرگ ترین موانع اجتماعی باشد که فرزندتان باید بر آن غلبه کند.
تحقیقات نشان داده اند که وضعیت منفی اجتماعی کودکان مبتلا به بیش فعالی معمولاً از سال های ابتدایی تا میانی دبستان شکل میگیرد و این برچسب ممکن است حتی با وجود تلاش های کودک برای بهبود مهارت های اجتماعی اش، همچنان باقی بماند. به همین دلیل، همکاری والدین با معلمان، مربیان و دیگر اعضای مدرسه می تواند مفید باشد تا این تأثیرات را مورد توجه قرار دهند.
کودکان خردسال معمولاً برای شکل گیری ترجیحات اجتماعی خود نسبت به همسالانشان به معلم خود نگاه میکنند. گرمی، صبر، پذیرش و هدایت ملایم معلم میتواند به عنوان الگویی برای گروه همسالان عمل کند و بر وضعیت اجتماعی کودک تأثیر بگذارد.
زمانی که کودک در کلاس شکست هایی را تجربه میکند، اهمیت این موضوع که معلم کودک به طور آگاهانه راه هایی برای جلب توجه مثبت به آن کودک پیدا کند، بیشتر میشود. یکی از راه های انجام این کار، واگذاری وظایف و مسئولیت های خاص به کودک در حضور دیگر بچهها در کلاس است.
مطمئن شوید که این مسئولیت ها به گونه ای باشند که فرزند شما بتواند در آنها موفق شود و احساس ارزشمندی و پذیرش بهتری در کلاس پیدا کند. انجام این کار همچنین فرصتی فراهم می آورد تا گروه همسالان فرزند شما را به طور مثبت ببینند و ممکن است به جلوگیری از روند طرد شدن کودک توسط گروه کمک کند.
استفاده از رویکردهای سازگار با بیش فعالی
با معلم فرزندتان همکاری کنید تا مطمئن شوید که محیط کلاس تا حد امکان سازگار با بیش فعالی باشد تا فرزند شما بتواند بهتر به مدیریت علائم بپردازد. با هم بر روی رویکردهای مؤثر مدیریت رفتار و همچنین آموزش مهارتهای اجتماعی کار کنید.
در صورت لزوم، مصرف دارو میتواند در کاهش رفتارهای منفی که همسالان را آزار میدهد، مفید باشد. اگر فرزند تان از دارو برای کمک به مدیریت علائم بیش فعالی استفاده میکند، حتماً با پزشک او به صورت نزدیک و هماهنگ همکاری کنید. برای اینکه دارو بتواند به بهترین شکل ممکن در مدیریت علائم اصلی کمک کند، اغلب نیاز به نظارت مداوم، تنظیم دقیق و ایجاد تغییرات در این روند وجود دارد.
منبع:
https://www.verywellmind.com/how-to-improve-social-skills-in-children-with-adhd-20727
