اختلال شخصیت خودشیفته: چگونه فرد خود را مرکز جهان می‌بیند

اختلال شخصیت خودشیفته (NPD) یک اختلال شخصیتی است که در آن افراد نسبت به خود نظری غیر واقعی دارند. آنها همچنین نیاز شدیدی به تحسین و توجه دیگران دارند. افراد مبتلا به NPD ممکن است  وقتی که به آنها تحسین یا لطف خاصی که فکر می کنند سزاوار آن هستند داده نمی شود به طور کلی ناراضی و ناامید باشند. دیگران ممکن است آنها را به عنوان افراد مغرور  ببینند و از بودن در کنارشان لذت نبرند.

می تواند در بسیاری از زمینه های زندگی مشکلاتی ایجاد کند، از جمله: محیط شغلی، مدرسه، روابط. با این حال، این اختلال را می توان با گفتار درمانی و بهبود سبک زندگی خاص کنترل کرد.

شناسایی ویژگی های اختلال شخصیت خودشیفته

افراد مبتلا به NPD معمولاً به شرح زیر توصیف می شوند:

• مغرور
• خود محور
• مطالبه گر

آنها اغلب عزت نفس بالایی دارند و ممکن است معتقد باشند که در مقایسه با افراد دیگر برتر یا خاص هستند. با این حال، به نظر می رسد که آنها نیاز به تمجید و تحسین بیش از حد دارند،و ممکن است واکنش ضعیفی نسبت به انتقاد درک شده نشان دهند.
افراد خودشیفته همچنین تمایل دارند استعدادها و دستاوردهای خود را اغراق کنند و در عین حال استعدادهای دیگران را کم اهمیت جلوه دهند. آنها معمولاً درگیر قدرت، موفقیت و زیبایی هستند. آنها حتی ممکن است در رفتارهای تکانشی مانند رابطه جنسی پرخطر و قمار شرکت کنند.
برخی از صفات NPD ممکن است شبیه اعتماد به نفس به نظر برسند. با این حال، اعتماد به نفس سالم و NPD یکی نیستند. افرادی که عزت نفس سالمی دارند معمولاً متواضع هستند، در حالی که افراد مبتلا به NPD تقریباً هرگز چنین نیستند. آنها تمایل دارند خود را بهتر از دیگران بدانند.

علائم اختلال شخصیت خودشیفته

پزشکان و متخصصان سلامت روان اغلب از نسخه جدید راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا منتشر شده است، برای تشخیص اختلالات روانی مانند اختلال شخصیت خودشیفته استفاده می کنند. معیارهای تشخیصی DSM-5 برای اختلال شخصیت خودشیفته شامل صفات زیر است:

• داشتن یک احساس متورم از خود اهمیتی و استحقاق
• نیاز به تحسین و تمجید مداوم
• انتظار درمان ویژه به دلیل برتری درک شده
• دستاوردها و استعدادهای اغراق آمیز
• واکنش منفی به انتقاد
• درگیر تخیلات در مورد قدرت، موفقیت و زیبایی
• بهره بردن از دیگران
• ناتوانی یا عدم تمایل به شناخت نیازها و احساسات دیگران
• رفتار متکبرانه

علل اختلال شخصیت خودشیفته

علل اختلال شخصیت خودشیفته به خوبی شناخته نشده است.

عوامل ژنتیکی

برخی از تحقیقات نشان می‌ دهند که استعداد ژنتیکی می‌ تواند در بروز اختلال شخصیت خودشیفته نقش داشته باشد. افراد با تاریخچه خانوادگی این اختلال بیشتر در معرض خطر ابتلا به آن هستند.

عوامل بیولوژیکی

اختلالات عصبی‌ شیمیایی و ساختاری در مغز نیز ممکن است با NPD مرتبط باشد. تحقیقات نشان داده‌ اند که عدم تعادل در انتقال‌ دهنده‌های عصبی مانند دوپامین می‌ تواند در بروز علائم خودشیفتگی تأثیرگذار باشد.

عوامل محیطی

تجارب زندگی در دوران کودکی، مانند سو استفاده جسمی یا عاطفی، بی‌ توجهی یا محیط خانوادگی پرتنش، می‌ توانند نقش مهمی در شکل‌ گیری این اختلال داشته باشند. این شرایط می‌ توانند منجر به ایجاد الگو های فکری ناسالم و نیاز به تحسین مفرط در فرد شوند.

درمان

درمان اختلال شخصیت خودشیفته (NPD) معمولاً چالش‌ بر انگیز است، زیرا افراد مبتلا ممکن است تمایلی به پذیرش مشکل خود نداشته باشند و تغییر در رفتارهایشان را دشوار بدانند. با این حال، درمان می‌ تواند شامل ترکیبی از روان‌ درمانی، دارو درمانی و حمایت‌ های اجتماعی باشد.

۱. روان‌ درمانی

• درمان شناختی-رفتاری (CBT): این نوع درمان به افراد کمک می‌ کند تا الگو های فکری منفی و تحریف‌ شده‌ای که باعث احساسات خودشیفتگی و نیاز به تحسین می‌ شوند را شناسایی و تغییر دهند. در CBT، فرد یاد می‌ گیرد که دیدگاه‌ های دیگران را درک کند و روابط سالم‌ تر برقرار کند.
• روان‌ درمانی فردی: در این نوع درمان، بیمار به تحلیل و شناسایی ریشه‌ های احساسات و رفتارهای خود می‌ پردازد. درمانگر کمک می‌ کند تا فرد به درک بهتری از خود و دیگران برسد و روش‌ های مؤثرتری برای ارتباط با دیگران پیدا کند.
• درمان‌ های مبتنی بر روابط: این نوع درمان تمرکز بر بهبود روابط بین فردی و توانایی فرد در برقراری روابط نزدیک‌ تر و واقعی‌ تر با دیگران دارد.

۲. دارو درمانی

• دارو های ضد افسردگی یا ضد اضطراب: اگر فرد مبتلا به NPD دچار اضطراب یا افسردگی همراه باشد، ممکن است پزشک داروهایی برای مدیریت این علائم تجویز کند. این داروها ممکن است در کاهش علائم روحی مرتبط با NPD مانند اضطراب و افسردگی کمک کنند.
• داروهای تثبیت‌ کننده خلق: در برخی موارد، داروهایی مانند تثبیت‌ کننده‌ های خلق ممکن است برای کمک به مدیریت نوسانات خلقی تجویز شوند.

۳. حمایت‌ های اجتماعی

• حمایت خانواده و دوستان می‌ تواند در طول درمان نقش مهمی داشته باشد. افراد نزدیک به بیمار می‌ توانند در درک و پذیرش تغییرات فرد و فراهم آوردن محیط حمایتی کمک کنند.
• آموزش خانواده در مورد ماهیت اختلال و چگونگی حمایت از فرد مبتلا می‌ تواند به پیشرفت درمان کمک کند.

۴. چالش‌ ها و موانع در درمان

افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته اغلب از پذیرش مشکلات خود امتناع می‌ کنند و ممکن است به راحتی در برابر درمان مقاومت کنند. بنابراین، یکی از چالش‌ های اصلی در درمان این اختلال، ترغیب فرد به پذیرش کمک حرفه‌ ای است.

منابع علمی:

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.

Campbell, W. K., & Miller, J. D. (2011). Narcissism and maladjustment: Challenges and future directions. Journal of Research in Personality, 45(1), 88-94.:

https://www.healthline.com/health/narcissistic-personality-disorder#causes

Ronningstam, E. (2005). Identifying and understanding the narcissistic personality. Oxford University Press.