دندان قروچه ( براکسیسم) زمانی اتفاق می افتد که فرد در حال جویدن نیست ولی دندان هایش را به هم می ساید یا روی هم فشار می دهد. معمولاً در هنگام خواب رخ می دهد، اما می تواند در ساعات بیداری نیز رخ دهد. اغلب افراد به صورت آگاهانه این عمل را انجام نمی دهند. طبق گزارش انجمن دندان قروچه بریتانیا، 8 تا 10 درصد از افراد آن را تجربه می کنند.
در این مقاله به بررسی علائم، تشخیص و درمان براکسیسم می پردازیم. همچنین تفاوت دندان قروچه در خواب و بیداری را توضیح می دهیم.
علائم دندان قروچه در خواب
براکسیسم در خواب نوعی از اختلال خواب است. علائم آن در خواب که ممکن است افراد هنگام بیداری متوجه آن شوند عبارتند از:
- درد صورت
- درد و سفتی فک
- صداهای مربوط به مفاصل، ترکیدن یا ساییدن هنگام حرکت فک
- سردرد کسل کننده
- دندان های حساس، لق یا شکسته
- دندان های فرسوده
- شکستگی با لق شدن دندان های پر شده
افراد همچنین می توانند گوش درد را تجربه کنند زیرا مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) – مفصلی که به فک اجازه باز و بسته شدن می دهد – بسیار نزدیک به گوش است.
اگرچه افراد مبتلا در هنگام خواب اغلب نمی توانند احساس کنند که در حال فشردن یا ساییدن دندان ها هستند، افرادی که در نزدیکی آنها می خوابند ممکن است بتوانند صدای ایجاد شده را بشنوند.
دندان قروچه در بیداری
دندان قروچه در بیداری با دندان قروچه در خواب متفاوت است، زیرا یک اختلال خواب نیست، بلکه یک عادت ناخودآگاه است.
در این نوع افراد به احتمال زیاد دندان های خود را روی هم فشار می دهند یا ماهیچه های اطراف فک را منقبض می کنند. این نوع از براکسیسم باعث درد در اطراف فک، سردرد مبهم و اسپاسمی می شود. با این حال، در مواردی که دندان قروچه وجود ندارد، ممکن است این بیماری به همان شکل دندانها را ساییده نکند.
مانند دندان قروچه در خواب، دندان قروچه در بیداری به طور غیرارادی اتفاق می افتد. افراد ممکن است متوجه شوند که در هنگام تمرکز یا احساس استرس بیشتر مستعد ابتلا به آن هستند.
چه چیزی باعث دندان قروچه می شود؟
براکسیسم همیشه یک علت واحد یا قابل شناسایی ندارد، اما تعدادی از عوامل با آن مرتبط هستند. این عوامل بسته به نوع براکسیسم متفاوت است.
1) دندان قروچه اولیه
به خودی خود رخ می دهد و ناشی از بیماری دیگری نیست. برخی از عوامل شناخته شده که در ایجاد آن نقش دارند عبارتند از:
دندان در حال رشد: براکسیسم در کودکان خردسال شایع است و تا 40 درصد آن ها معمولاً زمانی که دندان هایشان در حال رشد است آن را تجربه می کنند. با این حال، از آنجایی که دندانها و فکها در دوران کودکی به سرعت رشد میکنند، دندان قروچه معمولاً خود به خود و بدون ایجاد آسیب پایدار برطرف میشود.
دندان های نیش نامرتب: در برخی از افراد، دندان قروچه ممکن است به این دلیل اتفاق بیفتد که یا دندان های نیش فرد در یک راستا قرار ندارد و یا دندان هایش از دست رفته است. وجود التهاب در دهان نیز ممکن است به ساییدن یا فشردن منجر شود.
استرس: یکی از دلایل اصلی براکسیسم در بزرگسالان، چه در هنگام خواب و چه در بیداری است. یک بررسی سیستماتیک در سال 2020 نشان داد که ارتباط قابل توجهی بین استرس و دندان قروچه وجود دارد، اما تحقیقات بیشتری برای درک این رابطه ضروری است.
سیگار کشیدن، الکل و کافئین: مروری بر تحقیقات قبلی در سال 2016 نشان داد که استفاده از این مواد با دندان قروچه مرتبط است. احتمال ابتلا به براکسیسم در افرادی که به طور منظم سیگار میکشیدند یا الکل مینوشیدند، دو برابر بیشتر بود و همچنین افرادی که بیش از 8 فنجان قهوه در رو مینوشیدند، 1.5 برابر بیشتر احتمال مبتلا به دندان قروچه را دارند.
2) دندان قروچه ثانویه
در نتیجه بیماری یا شرایط پزشکی دیگری رخ می دهد، مانند:
وضعیت سلامت روان: اضطراب و افسردگی با براکسیسم مرتبط است و استرس نقش واسطه ای دارد.
شرایط عصبی: شرایطی مانند بیماری هانتینگتون و پارکینسون می تواند باعث حرکت در هنگام خواب شود که ممکن است منجر به براکسیسم شود.
داروها: براکسیسم می تواند یک عارضه جانبی برخی داروها از جمله برخی داروهای ضد افسردگی و ضد روان پریشی باشد. مطالعهای در سال 2018 نشان داد که بین مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) و دندان قروچه ارتباط وجود دارد. فلوکستین (پروزاک) و سرترالین (زولوفت) شایعترین داروها در بین داروهای مورد مطالعه در ارتباط با براکسیسم بودند.
آپنه خواب: آپنه خواب وضعیتی است که باعث می شود تنفس در طول خواب به طور موقت متوقف شود. آپنه خواب می تواند کیفیت خواب را کاهش دهد و باعث برانگیختگی های مکرر شود، به همین دلیل ممکن است یک عامل خطر برای دندان قروچه باشد. با ایجاد اختلال در خواب، آپنه خواب ممکن است به براکسیسم یا فشردن دندان ها منجر شود.
عوارض بلند مدت دندان قروچه چیست؟
آسیب طولانی مدت آن ممکن است باعث موارد زیر شود:
- حساسیت دندان به دلیل فرسودگی مینای دندان
- التهاب یا خونریزی لثه
- لق شدن دندان ها
- آسیب به اقداناتی که روی دندان ها انجام گرفته است مانند روکش ها و پرکردن ها
- دندان های صاف یا کوتاه
- شکستگی دندان
- سندرم TMJ که باعث درد، تنش و مشکل در جویدن می شود
تشخیص دندان قروچه
دندانپزشک با انجام معاینه دندان می تواند براکسیسم را تشخیص دهد. آنها ممکن است متوجه موارد زیر شوند:
- مینای دندان فرسوده
- دندان های صاف، شکسته
- تاج ها و پرکننده های شل یا آسیب دیده
- بزرگ شدن عضلات فک
سایش دندان همچنین می تواند ناشی از مسواک زدن بیش از حد شدید، مواد ساینده در خمیر دندان، نوشابه های اسیدی و غذاهای سفت باشد، اما یک متخصص آموزش دیده می تواند تفاوت بین الگوهای سایش مشخصه هر علت را تشخیص دهد.
درمان دندان قروچه
درمان ها و استراتژی های مختلفی می توانند به براکسیسم کمک کنند.
- محافظ دهان یا آتل دهان
- دارو
- بیوفیدبک
- بوتاکس
- درمان مشکلات نهفته و زمینه ای
جلوگیری از دندان قروچه
افراد مبتلا به براکسیسم اولیه ممکن است بتوانند با انجام خودمراقبتی علائم را کاهش دهند یا از آن پیشگیری کنند. به عنوان مثال، آنها می توانند موارد زیر را امتحان کنند:
- اجتناب از الکل، تنباکو و کافئین
- خودداری از جویدن آدامس
- اعمال حرارت ملایم به فک برای تسکین درد و تنش
- کاهش استرس قابل اجتناب و اتخاذ اقداماتی برای مدیریت استرس اجتناب ناپذیر
رویدادها و شرایط بیرونی میتوانند باعث استرس شوند، اما میتوانند از نحوه درک افراد از آن رویدادها نیز ناشی شوند. در هر صورت، راه هایی برای مدیریت آن وجود دارد.
جستجوی حمایت عاطفی ، اختصاص زمانی برای آرامش و تمرین تمرکز حواس نیز می توانند کمک کننده باشند. همچنین افراد می توانند تمرینات تنفسی، مدیتیشن، یوگا یا سایر تکنیکهای تمدد اعصاب را امتحان کنند.
منبع:
https://www.medicalnewstoday.com/articles/190180#prevention
