معرفی رشته روانشناسی سلامت

روانشناسی سلامت یک حوزه تخصصی است که بر چگونگی تأثیر زیست شناسی، روانشناسی، رفتار و عوامل اجتماعی بر سلامت و بیماری تمرکز دارد. سلامت و بیماری تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارند. در حالی که بیماری های مسری و ارثی شایع هستند، بسیاری از عوامل رفتاری و روانی می توانند بر سلامت کلی جسمانی و شرایط مختلف پزشکی تأثیر بگذارند.

این رشته در دهه 1970 ظهور کرد تا به حوزه مراقبت های بهداشتی که به سرعت در حال تغییر است، بپردازد و بر ارتقای سلامت، پیشگیری و درمان بیماری ها و درک چگونگی واکنش افراد به بیماری، مقابله و بهبودی از بیماری تمرکز کند.

چه چیزی روانشناسی سلامت را منحصر به فرد کرده است؟

از آنجایی که روانشناسی سلامت بر چگونگی تأثیر رفتار بر سلامت تأکید می کند، به خوبی به افراد کمک می کند تا رفتارهایی را تغییر دهند که به سلامت و بهزیستی کمک می کند. به عنوان مثال، روانشناسانی که در این زمینه کار می کنند ممکن است تحقیقات کاربردی در مورد چگونگی جلوگیری از رفتارهای ناسالم مانند سیگار کشیدن انجام دهند و به دنبال راه های جدیدی برای تشویق اقدامات سالم مانند ورزش باشند.

به عنوان مثال، در حالی که اکثر مردم متوجه این موضوع هستند که داشتن یک رژیم غذایی سرشار از قند برای سلامتی آنها خوب نیست،بدون توجه به عواقب احتمالی کوتاه مدت و بلندمدت آن به چنین رفتارهایی ادامه می دهند. روانشناسان سلامت به عوامل روانشناختی که بر این انتخاب‌ها تأثیر می‌گذارند توجه می‌کنند و راه‌هایی برای ایجاد انگیزه در افراد برای انتخاب گزینه های بهتر برای سلامتی را بررسی می‌کنند.

مرکز ملی کنترل بیماری های ایالات متحده، مرکز ملی آمار بهداشت، داده هایی را در مورد مرگ و میر در کشور و علل آن جمع آوری می کند. مطابق با روند داده ها در طول قرن جاری، تقریباً نیمی از مرگ و میرها در ایالات متحده می تواند به رفتارها یا سایر عوامل خطر مرتبط باشد که عمدتاً قابل پیشگیری هستند.

اهداف روانشناسی سلامت

هشت هدف عمده وجود دارد:

1. درک عوامل رفتاری و زمینه ای برای سلامت و بیماری
2. پیشگیری از بیماری
3. بررسی اثرات بیماری
4. ارائه تحلیل های انتقادی از سیاست های مربوط به سلامتی
5. انجام تحقیقات در زمینه پیشگیری و مداخله در مشکلات سلامتی
6. بهبود ارتباط پزشک و بیمار
7. بهبود پایبندی به توصیه های پزشکی
8. یافتن درمان هایی برای مدیریت درد

مسائل جاری در روانشناسی سلامت

روانشناسان سلامت با افراد، گروه ها و جوامع در جهت کاهش عوامل خطر، بهبود سلامت کلی و کاهش بیماری ها سرو کار دارند و در این جهت تحقیقاتی انجام می دهند و خدماتی را در زمینه های ذکر شده ارائه می دهند:

1. کاهش استرس
2. مدیریت وزن
3. ترک سیگار
4. بهبود تغذیه روزانه
5. کاهش رفتارهای جنسی پرخطر
6. مراقبت های تسکینی (Hospice care)
7. پیشگیری از بیماری
8. درک اثرات بیماری
9. ارتقا شرایط بهبودی
10. آموزش مهارت های مقابله ای

محورهای روانشناسی سلامت

روانشناسی سلامت به مسائل فردی و جمعی در چهار حوزه می پردازد: بالینی، عمومی، اجتماعی و انتقادی (عدالت اجتماعی).

1.  بالینی

روانشناسی سلامت بالینی به کاربرد دانش علمی برای سؤالات بالینی اشاره دارد که در سراسر طیف مراقبت های بهداشتی مطرح می شود. از آنجایی که روانشناسی سلامت بالینی بر پیشگیری و درمان مشکلات سلامت تمرکز دارد، یک حوزه تخصصی برای روانشناسان بالینی است. عمل بالینی شامل آموزش مکانیسم های تغییر رفتار و روان درمانی است.

2.  عمومی

روانشناس سلامت عمومی به بررسی پیوندهای علی بالقوه بین عوامل روانی اجتماعی و سلامت در سطح جامعه می پردازد. روانشناسان سلامت عمومی نتایج تحقیقاتی را که در مورد یافته های اپیدمیولوژیک مرتبط با رفتارهای بهداشتی است در اختیاز مربیان، سیاست گذاران و ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی می گذارند تا ابتکارات بهداشت عمومی را برای گروه های در معرض خطر ارتقا دهند.

3. اجتماعی

روانشناس سلامت اجتماعی به بررسی عوامل اجتماعی می پردازد که به سلامت و بهزیستی کمک می کنند. این حوزه همچنین مداخلاتی را در سطح جامعه توسعه می دهد که برای مبارزه با بیماری ها و ارتقای سلامت جسمی و روانی طراحی شده اند. نمونه هایی از ابتکارات بهداشتی جامعه ممکن است تلاش برای حذف نوشابه از مدارس، رویدادهای آگاهی از دیابت و غیره باشد.

4.  انتقادی

روانشناسی سلامت انتقادی به توزیع قدرت و تأثیر تفاوت های قدرت بر رفتارهای سلامت، سیستم های مراقبت های بهداشتی و سیاست های بهداشتی مربوط می شود. روانشناسی سلامت انتقادی ، عدالت اجتماعی و حق جهانی برای سلامتی خوب را برای مردم از هر نژاد، جنسیت، سن و موقعیت اجتماعی-اقتصادی در اولویت قرار می دهد. یکی از نگرانی‌های اصلی نابرابری سلامت است و روانشناس سلامت انتقادی به عنوان عامل تغییر عمل می‌کند تا دسترسی برابر به مراقبت‌های بهداشتی را ایجاد کند.

روانشناسی سلامت در عمل

این رشته  به سرعت در حال رشد است. از آنجایی که تعداد فزاینده ای از مردم به دنبال کنترل سلامت و اطلاعات و منابع مرتبط با سلامت خود هستند، این روانشناسان می توانند بر آموزش افراد در مورد سلامتی و بهزیستی خود متمرکز شوند، بنابراین آنها برای پر کردن این تقاضای فزاینده کاملاً مناسب هستند.

وظایف آن ها می تواند شامل :

– کمک به افراد برای حفظ وزن متعادل، اجتناب از رفتارهای پرخطر یا ناسالم و حفظ دیدگاه مثبتی که می تواند با استرس، افسردگی و اضطراب مبارزه کند، باشد.

– آموزش سایر متخصصان در این حوزه.

– به کار بردن رویکردهای روانشناسی در نحوه رفتار با مراجعان از طریق ترکیب دانش روانشناسی سلامت با پزشکی، پرستاری، علم تغذیه و با همکاری دیگر پزشکان سلامت.

– فعالیت در جهت بهبود سیستم مراقبت های بهداشتی و تغییر رویکرد دولت نسبت به سیاست مراقبت های بهداشتی.

منابع:

https://courses.lumenlearning.com/boundless-psychology/chapter/introduction-to-health-psychology/

https://www.verywellmind.com/what-is-health-psychology-2794907