اختلال خودبیمار انگاری یا “هیپوکندریا” یکی از اختلالات روانی است که فرد به طور مداوم نگران سلامت جسمانی خود است، حتی در حالی که هیچ بیماری جدی وجود ندارد. این اختلال می تواند باعث اضطراب شدید و مشکلات روانی دیگر شود و بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. در این مقاله به بررسی علائم، دلایل و روش های درمان اختلال خودبیمار انگاری می پردازیم.
اختلال خودبیمار انگاری چیست؟
اختلال خودبیمار انگاری نوعی اختلال اضطرابی است که در آن فرد به طور مداوم نگران است که به بیماری خطرناکی مبتلا شده است. این افراد معمولاً علائم جسمی جزئی مانند سردرد، درد عضلات یا گلودرد را تجربه می کنند و آن را به نشانه بیماری های جدی مانند سرطان یا بیماری های قلبی تفسیر می کنند، حتی اگر آزمایش ها و بررسی های پزشکی هیچ گونه مشکل جدی را نشان ندهد. این نگرانی ها معمولاً با استفاده از جستجوهای اینترنتی یا مشاوره های پزشکی متعدد همراه است.
انواع اختلال خودبیمار انگاری
افراد مبتلا به اختلال اضطراب بیماری به طور کلی در یکی از این دسته بندی ها قرار می گیرند:
جستجوی مراقبت: شما زمان زیادی را در یک محیط مراقبت های بهداشتی می گذرانید. شما از چندین متخصص مشاوره می گیرید و درخواست آزمایشات پزشکی می کنید.
مراقبت اجتناب کننده: از پزشکان و مراقبت های پزشکی اجتناب می کنید. ممکن است به پزشکان اعتماد نکنید یا فکر کنید که آنها علائم شما را جدی نمی گیرند. این می تواند ترس و اضطراب بیشتری ایجاد کند.
دلایل اختلال خودبیمار انگاری
اگرچه دلایل دقیق اختلال خودبیمار انگاری هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما تحقیقات نشان داده اند که ترکیبی از عوامل ژنتیکی، روانی و محیطی می تواند در بروز این اختلال نقش داشته باشد.
- عوامل ژنتیکی برخی از تحقیقات نشان می دهند که این اختلال ممکن است در خانواده ها شیوع بیشتری داشته باشد، به این معنی که اگر فردی در خانواده مبتلا به این اختلال باشد، احتمال ابتلا به این اختلال در سایر اعضای خانواده نیز بیشتر است.
- تجارب منفی از بیماری برخی افراد ممکن است به دلیل تجربه های منفی در گذشته، مانند بیماری شدید یا مرگ یک نزدیک، دچار نگرانی های شدید از سلامت خود شوند. این تجربیات ممکن است فرد را به سمت نگرانی مداوم درباره سلامت خود سوق دهند.
- اضطراب و افسردگی اختلالات اضطرابی و افسردگی میتوانند زمینه ساز ایجاد اختلال خودبیمار انگاری شوند. افراد مبتلا به اضطراب یا افسردگی ممکن است به طور مداوم به سلامت خود نگران شوند و علائم روانی خود را به بیماری های جسمانی مرتبط کنند.
- عدم آگاهی و ترس از بیماری بعضی از افراد که به این اختلال مبتلا هستند، ممکن است اطلاعات نادرستی از بیماری ها و علائم آن ها داشته باشند و این اطلاعات نادرست باعث نگرانی شدید شود
علائم اختلال خودبیمار انگاری
افرادی که به اختلال خودبیمار انگاری مبتلا هستند، ممکن است علائم مختلفی از خود نشان دهند. برخی از این علائم عبارتند از:
- نگرانی مداوم درباره سلامت جسمانی افراد مبتلا به این اختلال، حتی در مواجهه با تست های پزشکی منفی، همچنان نگران سلامت خود هستند و به طور مداوم احساس می کنند که به بیماری خطرناکی مبتلا شده اند.
- مراجعه مکرر از پزشکان این افراد ممکن است به طور مکرر به پزشکان مراجعه کنند و به دنبال تشخیص بیماری های جدید باشند، حتی زمانی که هیچ نشانه ای از بیماری وجود ندارد.
- جستجو در اینترنت جستجوی مداوم در اینترنت برای یافتن علائم بیماری های مختلف و مقایسه آن ها با وضعیت فعلی خود یکی دیگر از رفتارهای رایج در افراد مبتلا به اختلال خودبیمار انگاری است.
- توجه به علائم جزئی بدن این افراد معمولاً حتی کوچک ترین تغییرات در بدن خود را به بیماری های جدی نسبت می دهند. برای مثال، ممکن است سردرد ساده ای را به نشانه سرطان مغز تفسیر کنند.
- ترس و اضطراب شدید این اضطراب ها اغلب با ترس از مرگ یا بیماری های کشنده همراه است. فرد ممکن است دائم احساس کند که در معرض خطر است، حتی زمانی که هیچ دلیل واقعی برای نگرانی وجود ندارد.
تشخیص
تشخیص اختلال خودبیمار انگاری معمولاً توسط یک روان پزشک یا روانشناس بر اساس ارزیابی های روان شناختی و تاریخچه پزشکی فرد انجام می شود. پزشک ممکن است از تست های مختلف برای بررسی علائم اضطراب و نگرانی های غیرواقعی استفاده کند. همچنین، لازم است سایر مشکلات پزشکی که ممکن است باعث ایجاد علائم جسمانی شوند، رد شوند.
درمان اختلال خودبیمار انگاری
درمان اختلال خودبیمار انگاری می تواند به بهبود کیفیت زندگی فرد کمک کند و اضطراب و نگرانی های بی مورد را کاهش دهد. برخی از روش های درمانی عبارتند از:
- درمان شناختی-رفتاری (CBT) درمان شناختی – رفتاری یکی از مؤثرترین روش های درمان اختلال خودبیمار انگاری است. این درمان به فرد کمک می کند تا الگوهای فکری منفی و نادرست خود را شناسایی کرده و آن ها را به تفکرات سالم تر تبدیل کند. همچنین، فرد یاد می گیرد که چگونه با اضطراب و نگرانی های خود مقابله کند.
- درمان دارویی در برخی موارد، پزشکان ممکن است داروهای ضد اضطراب یا ضد افسردگی تجویز کنند تا به کاهش علائم اضطراب و نگرانی های مفرط کمک کنند. این داروها ممکن است به طور موقت علائم را کاهش دهند.
- مشاوره مشاوره روان شناختی می تواند به فرد کمک کند تا بهتر با اضطراب ها و نگرانی های خود مقابله کند. این جلسات معمولاً به صورت فردی یا گروهی انجام می شوند و می توانند تأثیر زیادی در کاهش علائم اختلال خودبیمار انگاری داشته باشند.
- آموزش در مورد سلامت آموزش صحیح درباره بیماری ها و نحوه تفکیک علائم طبیعی از علائم بیماری های جدی میت واند به فرد کمک کند تا نگرانی های بیمورد را کاهش دهد.
نتیجه گیری
اختلال خودبیمار انگاری یکی از اختلالات اضطرابی است که می تواند تأثیرات زیادی بر زندگی فرد بگذارد. افراد مبتلا به این اختلال، بهطور مداوم نگران سلامت خود هستند و ممکن است از بازدید های مکرر پزشکان و جستجو های اینترنتی برای بررسی علائم استفاده کنند. این اختلال معمولاً به وسیله درمان های روانشناختی و دارویی قابل مدیریت است و با تشخیص زودهنگام، افراد می توانند زندگی سالم تری داشته باشند.
منابع:
- American Psychiatric Association. (2023). Hypochondriasis. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5). Retrieved from https://www.psychiatry.org/
- Mayo Clinic. (2023). Hypochondria. Retrieved from https://www.mayoclinic.org/
- PubMed. (2023). Hypochondriasis and its Treatment. Retrieved from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
- National Institute of Mental Health (NIMH). (2023). Hypochondria and Anxiety. Retrieved from https://www.nimh.nih.gov
