هرزه خواری (پیکا) یک اختلال خوردن است که در آن شما اقلامی را می خورید که ارزش غذایی ندارند و معمولا به عنوان غذا در نظر گرفته نمی شوند. این اتفاق ممکن است در نتیجه کمبود یک ماده مغذی رخ دهد . در همه افراد امکان تجربه پیکا وجود دارد، اما این بیماری در دوران بارداری و کودکی شایع تر است.
درک فرهنگی از چیزهایی که می خورید مهم است. به عنوان مثال، خوردن خاک رس برای برخی از گروه های مردم جهان یک عمل فرهنگی است. برای مردم این گروه ها، مصرف خاک رس به عنوان پیکا در نظر گرفته نمی شود زیرا با توجه به آداب و رسوم و سنن خاصی، منطقی به نظر می رسد.
با این حال، اگر مصرف مواد «غیر خوراکی» برای بیش از یک ماه ادامه داشته باشد و هیچ دلیل فرهنگی پشت این عادات غذایی وجود نداشته باشد، احتمالاً دچار پیکا شده است.
علل روان شناختی و محیطی بروز پیکا (چرا افراد به هرزه خواری روی می آورند؟)
علاوه بر کمبود های تغذیهای (مانند فقر آهن یا روی)، عوامل روان شناختی و محیطی نقش بسیار پررنگی در بروز اختلال پیکا دارند. از دیدگاه روان شناسی، هرزه خواری گاهی یک مکانیسم مقابله ای (Coping Mechanism) برای تحمل شرایط سخت است. مهم ترین محرک های روانی و محیطی عبارتند از:
- استرس و اضطراب شدید: برخی افراد برای کاهش تنش و اضطراب درونی خود به جویدن یا بلعیدن مواد غیرخوراکی پناه می برند که به آن ها احساس آرامش موقت می دهد.
- محرومیت های عاطفی و تروما: کودکانی که دچار غفلت، آزار یا محرومیت های عاطفی و محیطی شده اند، ممکن است برای تسکین خود یا حتی جلب توجه مراقبان، به این رفتار روی بیاورند.
عوارض و خطرات پنهان اختلال پیکا
پیکا اگر درمان نشود، فقط یک عادت عجیب نیست، بلکه می تواند یک اورژانس پزشکی باشد. علاوه بر علائم گوارشی، خطرات جدی تری بیمار را تهدید می کند:
- آسیب های شدید دندانی: جویدن موادی مانند یخ، سنگ یا فلز می تواند باعث شکستگی دندان ها و آسیب به فک شود.
- تشکیل بزوآر (Bezoar): انباشته شدن مواردی مانند مو (سندرم راپونزل) یا الیاف در معده می تواند توده های غیرقابل هضمی ایجاد کند که تنها با جراحی اورژانسی خارج می شوند.
- آسیب های روانی و اجتماعی: فرد مبتلا به پیکا معمولاً احساس شرم، انزوا و گناه می کند. مخفی کردن این رفتار از دیگران می تواند به تدریج باعث افسردگی و کناره گیری اجتماعی شود.
ریسک فاکتورها(عوامل خطر) چیست؟
بر اساس پژوهش های معتبر پزشکی و روانشناختی، متخصصان مراقبت های بهداشتی معمولا پیکا را در دوران بارداری یا کودکی تشخیص می دهند. پیکا اغلب با شرایط سلامت روانی خاصی که بر تفکر و رفتار فرد تأثیر میگذارد رخ میدهد. این شامل:
- اختلال طیف اوتیسم
- روان گسیختگی (اسکیزوفرنی)
- اختلال وسواس اجباری (OCD)
- سایر ناتوانی های ذهنی
برخی دیگر از افرادی که ممکن است شانس بالاتری برای پیکا داشته باشند عبارتند از:
- افرادی که کمبود آهن دارند.
- افرادی که دچار سو تغذیه هستند.
علائم هرزه خواری (پیکا) چیست؟
برای تعیین اینکه آیا شما یا یکی از عزیزانتان دچار پیکا شده اید یا نه، ارزیابی علائم مهم است. به طور معمول، پیکا به خوردن اقلام غیرغذایی برای حداقل 1 ماه اشاره دارد.
خوردن اقلام غیر خوراکی در نتیجه پیکا می تواند منجر به علائم گوارشی مختلفی شود، مانند:
- دل درد
- یبوست یا اسهال
- کمبودهایی مانند کم خونی
- انسداد روده
- عوارض جانبی ناشی از خوردن مواد سمی مانند سرب موجود در رنگ
- عفونت ناشی از خوردن چیزی که حاوی باکتری یا انگل است، مانند خاک
اگر مشکلات سلامتی ناشی از پیکا را تجربه می کنید، صحبت با پزشک می تواند کمک کننده باشد. آنها می توانند شما را در مورد بهترین درمان راهنمایی کنند.
اگر تمایل مداوم به خوردن هر یک از موارد زیر را دارید، ممکن است علائم پیکا را نشان دهید:
- گچ
- خاک
- رنگ کردن
- صابون
- پارچه
- مو
- پشم
- خاک
- پودر تالک
- آدامس
هرزه خواری (پیکا) در کودکان
پیکا در کودکان شایع تر از بزرگسالان است. یک مطالعه در سال 2018 با بررسی 1430 دانشآموز در سوئیس، دریافت که بیش از 10٪ کودکان ممکن است در مقطعی پیکا را تجربه کنند. توجه به این نکته مهم است که دهان زدن به اشیا در مراحل خاصی از رشد طبیعی است، با در نظر گرفتن این موضوع، متخصصان مراقبت های بهداشتی معمولاً پیکا را در کودکان زیر 2 سال در نظر نمی گیرند.
تشخیص هرزه خواری (پیکا)
هیچ آزمایشی برای کمک به تشخیص پیکا وجود ندارد. تشخیص پزشک شما بیشتر به علائم و تاریخچه پزشکی شما بستگی خواهد داشت. برای تشخیص، یک متخصص باید عادات غذایی شما را ارزیابی کند.
در برخی موارد، شما می توانید با مصرف ویتامین هایی پیکا و هوس های مرتبط با آن را برطرف کنید. در موارد دیگر، عادات غذایی مرتبط با پیکا ممکن است نیاز به درمان پزشکی داشته باشند.
پزشکان ممکن است پیکا را در افراد باردار تشخیص دهند در صورتی که مصرف مواد غذایی غیرخوراکی چه به دلیل مقدار و چه به دلیل نوع ماده غذایی که می خورند، خطر جدی پزشکی ایجاد کند و مواد سمی مصرف کنند، این امر می تواند به جنین آسیب برساند.
هر فردی متفاوت است. معمولا شدت عادت های غذایی همراه با خطر پزشکی بالقوه، با تصمیم پزشک به شما اطلاع داده خواهد شد.
درمان هرزه خواری
برای درمان پیکا، پزشک ممکن است ابتدا سعی کند به هر عارضه سلامتی ناشی از خوردن اقلام غیر غذایی رسیدگی کند. به عنوان مثال، مصرف رنگ می تواند منجر به مسمومیت با سرب شود. این موضوع نیاز به توجه فوری دارد و پزشک شما ممکن است شیمی درمانی را تجویز کند. اگر پزشک شما فکر می کند که پیکا ناشی از عدم تعادل مواد مغذی است، امکان دارد که مکمل های ویتامینی یا معدنی تجویز کند.
اگر پزشکتان احساس کند که ارزیابی روان شناختی مفید خواهد بود و از آنجا که سایر شرایط سلامت روان، مانند OCD یا اسکیزوفرنی، می توانند همزمان یا حتی باعث پیکا شوند، رسیدن به ریشه علل روانی پیکا ممکن است موثرترین استراتژی درمان باشد.
رویکردهای درمان روانشناختی هرزه خواری (پیکا)
در صورتی که پس از آزمایش های پزشکی مشخص شود بیمار هیچ گونه مشکل تغذیه ای ندارد، خط مقدم درمان، مداخلات روان شناختی و رفتاری خواهد بود. روان شناسان و درمانگران از روش های علمی مختلفی برای اصلاح این رفتار استفاده می کنند که شامل موارد زیر است:
- درمان شناختی-رفتاری (CBT): در این رویکرد، درمانگر به فرد کمک می کند تا افکار، احساسات و محرک هایی که باعث هوس خوردن مواد غیرخوراکی می شود را شناسایی کرده و آن ها را با افکار و رفتارهای جایگزین و سالم تغییر دهد.
- تحلیل رفتار کاربردی (ABA): این روش به ویژه برای کودکان و افراد مبتلا به اوتیسم یا ناتوانی های ذهنی بسیار موثر است. در این روش، با استفاده از سیستم پاداش و تقویت مثبت، رفتارهای تغذیه ای سالم تشویق شده و رفتار هرزه خواری به مرور کاهش می یابد.
- آموزش تمایز (Discrimination Training): در این تکنیک، درمانگر به بیمار (به ویژه کودکان) آموزش می دهد که تفاوت بین اقلام خوراکی و غیرخوراکی را به درستی تشخیص دهد و خطرات مواد غیر خوراکی را درک کند.
- خانواده درمانی: از آنجا که پیکا ممکن است ریشه در پویاییِ ناسالم خانواده یا استرس های محیطی داشته باشد، آموزش والدین و اصلاح محیط خانه بخش مهمی از روند درمان محسوب می شود.
گام های بعدی
یادگیری علائم، درمان و عوامل خطر پیکا می تواند به شما در درک شرایط و یافتن مناسب ترین درمان ها کمک کند. گزینه های درمان پیکا متفاوت هستند و این روش برای همه متفاوت است. همانند سایر اختلالات خوردن، نیازی نیست که پیکا را به تنهایی درمان کنید. شما می توانید به یک متخصص مراجعه کنید و از تخصص آن ها برای درمان علائم خود استفاده کنید.
اگر می خواهید در مورد پیکا بیشتر بدانید، به انجمن ملی اختلالات خوردن (NEDA)مراجعه کنید تا منابع، راهنمای اختلال خوردن، نکاتی برای کمک گرفتن و استراتژی هایی برای حرکت رو به جلو داشته باشید.
به یاد داشته باشید: اگرچه درمان پیکا ممکن است یک فرآیند باشد، اما گزینه هایی وجود دارد که به شما در توسعه عادات غذایی سالم تر و مدیریت زندگی با پیکا کمک می کند.
منبع:
https://psychcentral.com/eating-disorders/pica-symptoms#next-steps
