به دنبال تقویت حافظه هستین؟ همه ما چه دانش آموز یا دانشجو باشیم چه نباشیم، امکان دارد چیزهای مهمی را فراموش کنیم. این امر زمانی اتفاق می افتد که ما اطلاعات را به حافظه بلند مدت منتقل نمی کنیم. پس باید بدانید چگونه این کار را انجام دهید تا در مدرسه و فراتر از آن خوب عمل کنید.
“فراموش کردم.”
“من نمی توانم آن را به خاطر بیاورم.”
” تا میخوام امتحان بدم، ذهنم خالی می شود.”
“من آزمون دهنده خوبی نیستم.”
اینها جملاتی هستند که دانش آموزان وقتی تکالیف را فراموش میکنند یا در آزمون ها خوب عمل نمی کنند، می گویند. فقط در مورد آن فکر کنید: شما باید آنچه را که می خوانید ، آنچه رئیستان به شما گفت؛ یا اگر دانش آموز هستید، آنچه معلم می گوید به خاطر بسپارید. این مقاله از دیدگاه یک دانش آموز نوشته شده است، زیرا این کار را برای آنها آسان تر می کند. با این حال، این استراتژی ها به همان اندازه برای بزرگسالان مفید هستند، زیرا همه ما برای یادآوری چیزهای جدید به کمک کمی نیاز داریم.
این مقاله برای دانش آموزان نوشته شده است، با این حال، این استراتژی ها به همان اندازه برای بزرگسالان نیز مفید هستند، زیرا همه ما برای یادآوری چیزهای جدید به کمک و یادگیری استراتژی ها برای مطالعه موثر نیاز داریم.
حافظه ما چطور کار میکند؟ (به زبان ساده)
برای اینکه بتوانیم حافظه را تقویت کنیم، اول باید بدانیم اطلاعات چگونه در ذهن ما ذخیره می شوند. فرآیند حافظه سه مرحله اصلی دارد:
- حافظه حسی: اطلاعات از طریق حواس (دیدن، شنیدن و…) برای چند ثانیه وارد ذهن می شوند.
- حافظه کوتاه مدت (فعال): اگر به اطلاعات حسی توجه کنید، وارد حافظه کوتاه مدت می شوند. اینجا جایی است که اطلاعات بین ۲۰ تا ۳۰ ثانیه می مانند (مثل حفظ کردن یک شماره تلفن برای یادداشت کردن آن).
- حافظه بلندمدت: هدف اصلی ما اینجاست! اگر اطلاعاتِ حافظه کوتاهمدت را مرور و درک کنیم، به حافظه بلندمدت منتقل می شوند؛ جایی که ظرفیت نامحدودی دارد و میتواند اطلاعات را برای سال ها یا حتی تمام عمر نگه دارد.
تمام ۱۲ تکنیکی که در ادامه می خوانید، یک هدف مشترک دارند: انتقال موفق و سریع اطلاعات از حافظه کوتاه مدت به حافظه بلند مدت.
پایه های یک حافظه قدرتمند (سبک زندگی)
قبل از اینکه سراغ تکنیک ها برویم، باید بدانید که هیچ تکنیکی بدون داشتن یک مغز سالم کار نمی کند. پایه های بیولوژیکی حافظه عبارتند از:
- خواب کافی: معجزه «تثبیت حافظه» (Memory Consolidation) زمانی رخ می دهد که شما خواب هستید. اگر خوب نخوابید، مغز فرصت بایگانی اطلاعات را پیدا نمیکند.
- تغذیه مناسب: امگا-۳ (موجود در ماهی و گردو)، آنتیاکسیدانها و نوشیدن آب کافی، سوخت مورد نیاز مغز را تامین میکنند.
- ورزش منظم: فعالیت بدنی جریان خون به مغز را افزایش داده و باعث تولید سلولهای عصبی جدید در ناحیه هیپوکامپ (مرکز یادگیری مغز) میشود.
- مدیریت استرس: ترشح مداوم هورمون کورتیزول (هورمون استرس) مستقیماً به سلولهای حافظه آسیب میزند.
۱۲ تکنیک طلایی برای یادگیری و تقویت حافظه
حالا که پایه ها را محکم کردیم، به سراغ ۱۲ تکنیک کاربردی می رویم که می توانید از همین امروز آن ها را به کار بگیرید:
۱) قطعه سازی
وقتی اطلاعات را به قطعات کوچک تقسیم می کنید، به خاطر سپردن آن آسان تر است.، ما اغلب از تقطیع استفاده می کنیم، مانند زمانی که شماره تلفن دوستتان، ترکیبی از قفسه یا شماره بیمه اجتماعی خود را حفظ می کنید. وقتی اعداد طولانی را به گروه های سه تایی، چهار تایی و پنج تایی «تکه» می کنید، به خاطر سپردن اعداد طولانی آسان تر است. دلیل این امر این است که اکثر افراد فقط می توانند حدود سه، چهار یا پنج رقم اطلاعات را در یک زمان به خاطر بسپارند.
در اینجا پیشنهادهایی وجود دارد که چگونه می توانید از “قطعه سازی” برای به خاطر سپردن اطلاعات و همچنین اعداد استفاده کنید.
- کلمات را با گروه بندی آنها بر اساس بخش هایی از گفتار یا ویژگی های دیگر، قطعه سازی کنید.
- تاریخچه را بر اساس دوره های زمانی یا رویدادها قطعه سازی کنید.
- با گروه بندی کلمات در یادگیری زبان های خارجی به دسته هایی مانند اقلام خانگی یا مشاغل، از تکنیک قطعه سازی استفاده کنید
- اگر هیچ الگوی اطلاعاتی که باید مطالعه کنید وجود ندارد، فقط موارد را به سه، چهار یا پنج مورد در یک زمان گروه بندی کنید و این کار کمک زیادی خواهد کرد.
مثال: به جای حفظ کردن اعداد به صورت «۳۴۵۶۷۸۹»، آن را به این شکل قطعه بندی کنید: «۶۷۸۹ – ۳۴۵ ».
۲) درک کردن (فهمیدن به جای حفظ کردن)
قبل از شروع تلاش برای حفظ کردن چیزی، سعی کنید آن را بفهمید. یک راه خوب برای انجام این کار این است که بین آنچه یاد می گیرید و آنچه تجربه کرده اید ارتباط برقرار کنید. هرچه بهتر بتوانید اطلاعات جدید را با آنچه قبلاً می دانید مرتبط کنید، یادگیری آن آسان تر است. برای مثال، قبل از تلاش برای به خاطر سپردن وقایع تاریخ اروپا، مکانها را در یک کره (یا نقشه جهان) بیابید و ببینید که در کجا نسبت به یکدیگر و همچنین نسبت به محل زندگی شما هستند.
۳) استفاده از سازمان دهنده های گرافیکی
مغز انسان اطلاعات بصری را ۶۰ هزار بار سریع تر از متن پردازش می کند! از نقشه های ذهنی (Mind Maps)، نمودارها، فلشکارت ها و درخت های مفهومی برای ایجاد ارتباط بین مفاهیم استفاده کنید.
۴) تجسم کردن
تجسم به معنای دیدن تصویری در سر است بدون اینکه واقعاً به آن نگاه کنید. تجسم می تواند به شما کمک کند تقریباً هر چیزی را یاد بگیرید. به عنوان مثال. فرض کنید موضوع چرخه آب است. یک تصویر ذهنی از یک ابر ایجاد کنید. تصور کنید در حال شکل گیری است. اکنون باران شدید را ببینید و «احساس کنید». باران را ببینید که به زمین برخورد می کند، سپس به سمت نهرها و رودخانه ها به سمت اقیانوس می ریزد. اکنون نور خورشید را ببینید که به آب برخورد می کند و موجب تبخیر می شود و ابرها را تشکیل می دهد … اگر بتوانید بخش هایی از چرخه آب را تجسم کنید، نمودار خسته کننده معنادار و به یاد ماندنی می شود. به طور کلی، اگر در تجسم مطالب مشکل دارید، سعی کنید نقشه، نمودار یا عکس بکشید.
۵) تداعی
یکی دیگر از راهبردهای یادگیری این است که هر کلمه یا رویداد را با یک شخص، مکان، احساس یا موقعیت مرتبط کنید.
برای مثال، ممکن است آنچه را که میخواهید یاد بگیرید با کسی که میشناسید، یا با یک شخصیت فیلم یا صحنه مرتبط کنید. هنگامی که مجبور به یادگیری لغات هستید، فقط کلمات جدید را بنویسید، تعاریف را در کنار آنها بنویسید و سپس یک شخص، اشیا، رویداد، فیلم یا هر ارتباط قوی بنویسید تا به شما کمک کند معنی هر کلمه را به خاطر بسپارید.
۶) قاقیه سازی
برای مثال همه ما از قافیه سازی در آهنگ ABC برای یادگیری الفبا استفاده کردیم.
۷) صحبت کردن
در اینجا یک استراتژی وجود دارد که استفاده از آن آسان و سرگرم کننده است، به خصوص اگر دوست دارید صحبت کنید! فقط در مورد اطلاعاتی که باید یاد بگیرید صحبت کنید. به پدربزرگ، مادر، دوست یا سگتان بگویید چه چیزی باید یاد بگیرید! آیا می خواهید تاریخ یاد بگیرید؟ سپس درباره تاریخ صحبت کنید – بحث کنید، بحث کنید، بحث کنید.
به شخصی فکر کنید که ممکن است در طول یک رویداد تاریخی مهم زندگی کرده باشد و وانمود کنید که آن شخص است. اکنون در مورد رویدادهای مهم صحبت کنید: چه کسی درگیر بود. چه زمانی اتفاق افتاد؛ کجا اتفاق افتاد؛ چه اتفاقی افتاد و چرا؟
۸) داستان سرایی
داستان سرایی راهی عالی برای کمک به یادآوری اطلاعات در هر موضوعی است. با تمرکز بر نکات کلیدی چیزی که یاد می گیرید و مرتب کردن آنها در یک توالی منطقی، داستان بنویسید. حتی می تواند آهنگ یا قافیه ای باشد که داستان را بیان می کند.
۹)نوشتن جمله با حروف اول
در این تکنیک، با استفاده از حرف اول کلماتی که باید حفظ کنید، یک جمله معنی دار (یا خند هدار) میسازید.
- مثال: برای حفظ کردن آثار نظامی گنجوی (مخزنالاسرار، لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، هفتپیکر، اسکندرنامه) میتوانید جمله معروف «ملخ ها» را به خاطر بسپارید که از حروف اول این ۵ کتاب ساخته شده است.
۱۰) ساخت کلمات اختصاری
اختصار شکل خلاصه شده ی یک کلمه یا گروهی از کلمه هاست. ما کلمه ها و عبارت ها را کوتاه می کنیم تا فضای کمتری را اشغال کن.
مثلا : گروه آموزشی جوکار اختصار: گاج
«ناجا» (نیروی انتظامی جمهوری اسلامی) یا «شابک» (شماره استاندارد بینالمللی کتاب).
۱۱) تمرین یا مرور ذهنی
وقتی می خواهید اطلاعات را به خاطر بسپارید، باید آن را تمرین کنید، در غیر این صورت محو می شود. بنابراین، همانطور که بازیگران برای به خاطر سپردن دیالوگ های خود نیاز به تمرین دارند، دانش آموزان نیز باید برای به خاطر سپردن آنچه در حال یادگیری هستند، تمرین کنند. در اینجا چند نکته مفید در مورد “تمرین” هر اطلاعاتی که برای یادگیری تکالیف یا تست ها نیاز دارید آورده شده است:
دورههای تمرین کوتاه (شاید 30 تا 60 دقیقه) در نظر بگیرید و سپس یک استراحت کوتاه ده دقیقهای برای تماس با یک دوست، خوردن میانوعده و … انجام دهید.
هر بار که تمرین می کنید از یک رویکرد چندحسی استفاده کنید – بگویید، بنویسید، بخوانید، بکشید، بخوانید – هر کاری که لازم است انجام دهید.
درست قبل از خواب، همه چیزهایی را که برای روز بعد باید بدانید، مرور کنید. شگفت انگیز است که اگر شب قبل تمرین کنید چقدر چیزهای بیشتری به یاد خواهید آورد.
صبح هنگام مسواک زدن، خوردن صبحانه یا نشستن در اتوبوس، مرور کنید.
۱۲) بازی کردن
بازی کردن یک راه عالی برای به خاطر سپردن اطلاعات است. می بینید، همانطور که بازی را انجام می دهید، مطالب را یاد می گیرید و بارها و بارها آن را تمرین می کنید. بازی ها می توانند به شما کمک کنند حقایق، فرمول ها، تعاریف، رویدادها یا هر اطلاعات دیگری را که می خواهید یاد بگیرید.
حتی می توانید بازی هایی متناسب با علاقه و محتوای بادگیری خود طراحی کنید.
دو تکنیک پیشرفته برای تقویت حافظه (ویژه حرفه ایها)
اگر میخواهید حافظه تان را در سطح نوابغ تقویت کنید، این دو روش را امتحان کنید:
- مرور با فاصله (Spaced Repetition): اطلاعات را نباید فقط یک شب قبل از امتحان خواند. آن ها را در فواصل زمانی افزایشی مرور کنید (مثلاً ۱ روز بعد، ۳ روز بعد، یک هفته بعد و یک ماه بعد). اپلیکیشنهایی مثل Anki یا جعبه لایتنر دقیقاً بر همین اساس کار میکنند.
- کاخ حافظه (Method of Loci): یک مکان آشنا (مثل خانه خود) را تجسم کنید. حالا اطلاعاتی که می خواهید حفظ کنید را در اتاق های مختلف این خانه قرار دهید. هنگام امتحان، کافیست در ذهن خود در آن خانه قدم بزنید و اطلاعات را از روی مبل، میز یا یخچال بردارید!
دشمنان حافظه: از چه کارهایی پرهیز کنیم؟
- چندوظیفگی (Multitasking): همزمان درس خواندن، چک کردن گوشی و تماشای تلویزیون باعث می شود هیچ چیز وارد حافظه بلندمدت نشود.
- شب امتحانی بودن: تلمبار کردن اطلاعات در یک شب، فقط حافظه کوتاه مدت را پر می کند و چند روز بعد همه چیز پاک می شود.
سوالات متداول (FAQ)
۱. چرا هر چیزی که میخوانم را روز بعد فراموش میکنم؟
چون اطلاعات فقط وارد حافظه کوتاه مدت شما شده است. بدون مرور با فاصله (Spaced Repetition) و درک عمیق مطلب، مغز اطلاعات جدید را به عنوان «محتوای غیر ضروری» پاک می کند.
۲. آیا با افزایش سن، حافظه ضعیف می شود؟
سرعت پردازش مغز ممکن است کمی کاهش یابد، اما شما در هر سنی با ورزش، تغذیه مناسب و استفاده مدام از مغز (مثل یادگیری زبان جدید) می توانید عصب زایی (تولید سلولهای جدید) را در مغزتان فعال نگه دارید.
۳. بهترین زمان روز برای مطالعه و یادسپاری چه زمانی است؟
این موضوع به ساعت بیولوژیکی بدن شما بستگی دارد، اما تحقیقات نشان می دهد مرور اطلاعات دشوار، درست پیش از یک خواب شبانه کامل، تأثیر بسیار زیادی در تثبیت آن در حافظه دارد.
سخن پایانی
حافظه قوی یک استعداد مادرزادی نیست، بلکه مهارتی است که با تمرین به دست می آید. از بین این ۱۲ تکنیک، یکی دو مورد که برای شما جذاب تر است را انتخاب کنید و در مطالعه بعدی خود به کار بگیرید.
شما از کدام تکنیک برای یادگیری استفاده میکنید؟ آیا تکنیک دیگری میشناسید که در این لیست نبوده باشد؟ در بخش نظرات تجربیات خود را با ما در میان بگذارید!
منبع:
https://calgaryschild.com/education/school-aged/3482-12-great-memory-strategies-for-better-grades
