آیا تا به حال از خود پرسیده اید که: آیا من مشکلی دارم ؟ (آیا مشکل از شماست؟) زمانی که همه چیز به طور مداوم در روابط شما اشتباه پیش می رود، می تواند به این معنی باشد که شما ویژگی های سمی از خود نشان می دهید و مشکلی وجود دارد.
فردی با ویژگی های سمی می تواند در زندگی اطرافیان خود کمی درگیری ایجاد کند . اما راه هایی برای ارزیابی این رفتارها و تغییر آن ها وجود دارد که می تواند به بهبود زندگی و روابط شما با اطرافیانتان کمک کند .
۱. اجتناب از بحث و گفتگو
فردی که رفتار سمی از خود نشان می دهد، ممکن است تمایلی به شرکت در بحث های مهم نداشته باشد. به همین دلیل، مسائل اغلب می توانند حل نشده باقی بمانند. اگر نمی توانید از بحث در این مورد اجتناب کنید، ممکن است متوجه شوید که به روش هایی روی آورده اید که باعث می شود طرف مقابل اعتماد به نفس کمتری نسبت به خود داشته باشد.
2. مسئولیت پذیری و فرافکنی
ممکن است برای شما سخت باشد که اشتباهات خود را بپذیرید یا دیگران را به خاطر کاستی هایی که تجربه می کنید سرزنش کنید. اگر نمی توانید در مورد اینکه چگونه رفتارهای شما ممکن است به مسائلی که به وجود می آیند کمک کند فکر کنید، این اغلب می تواند بر رشد شخصی شما تأثیر بگذارد.
3. امتناع از عذرخواهی
اگر ویژگیهای شخصیتی سمی دارید، اغلب ممکن است حقیقت را تحریف کنید تا به نظر برسد که قربانی شدهاید یا سرزنش شدهاید. حتی زمانی که هیچ اشتباهی وجود ندارد، باز هم ممکن است از عذرخواهی پرهیز کنید، که میتواند روابط را با کسانی که به آنها اهمیت میدهید قطع کند.
اگر با مشکلی مواجه شدید، احتمالاً در برابر بازخوردها حالت تدافعی به خود گرفته و از انتقادات آزرده خاطر خواهید شد. مسمومیت همچنین می تواند گوش دادن به دیدگاه های دیگران را دشوار کند، که می تواند منجر به عذرخواهی نکردن در صورت لزوم شود.
4. سواستفاده از دیگران
رفتارهای سمی می تواند شامل سواستفاده از دیگران برای منفعت و کنترل شخصی باشد. شخصی که این کار را انجام می دهد ممکن است دروغ بگوید، اغراق کند یا اطلاعاتی را از قلم بیاندازد تا کسی را وادار به انجام آنچه می خواهد کند. آنها همچنین این کار را برای تأثیرگذاری بر نظر مثبت خود در دیگران انجام می دهند.
سواستفاده میتواند شامل توهین، شوخی در مورد حساسیتهای یک فرد، و خودداری از محبت باشد.
شکل دیگری از آن که ممکن است مورد استفاده قرار گیرد، سمپاشی ذهنی است، که زمانی رخ می دهد که فردی سعی می کند شخص دیگری را وادار کند که واقعیت خود را زیر سوال ببرد. اگر صفات سمی دارید، ممکن است کارهایی را انجام دهید که دیگران به خود و تجربیات شخصی خود بی اعتماد شوند.
۵. عدم احترام به مرزها
عدم احترام به مرزها می تواند بر احساس امنیت و اعتماد فرد تاثیر بگذارد. اگر ویژگی های سمی دارید، ممکن است نیازهای دیگران را نادیده بگیرید یا در رویداده ای مهم زندگی آن ها حضور ندارشته باشید. اگر نمی خواهید متقابلا نیازهای دیگران را برآورده کنید، این می تواند بر رابطه شما با کسانی که به آن ها اهمیت می دهید تاثیر بگذارد.
6. ناسازگار بودن
هیچکس کامل نیست. همه ممکن است گاهی اوقات ناسازگار باشند. اما اگر مرتباً رفتار متناقض از خود نشان می دهید، مردم می توانند این ویژگی را سمی بدانند.
اگر رعایت تعهدات یا قول ها برای شما دشوار است، این می تواند بر نحوه نشان دادن شما برای حمایت از عزیزان تأثیر بگذارد. اگر معمولاً ناسازگار هستید، ممکن است متوجه رفتارهای تکانشی، فرصت طلبانه یا نامنظم در خود شوید.
با توجه به تحقیقات، اگرچه این نشانه ها بین زنان و مردان تفاوت چندانی ندارد، اما زنان بیشتر به خاطر این رفتارها مورد قضاوت قرار می گیرند.
چرا این رفتارهای آسیب زا را از خود نشان می دهم؟ (ریشه های روانشناختی)
بیشتر رفتارهایی که امروز به عنوان رفتارهای سمی یا آسیب زا شناخته می شوند، در واقع مکانیسم های دفاعی ناسازگاری هستند که در گذشته (معمولاً در دوران کودکی) برای محافظت از خود در برابر آسیب ها یاد گرفته اید. برخی از دلایل ریشه ای این رفتارها عبارتند از:
- سبک دلبستگی ناایمن: اگر در کودکی نیازهای عاطفی شما به طور مداوم و باثبات برآورده نشده باشد، ممکن است در بزرگسالی سبک دلبستگی اضطرابی یا اجتنابی پیدا کرده باشید. این موضوع باعث می شود از ترس طرد شدن، دیگران را کنترل کنید یا از ارتباط عمیق فرار کنید.
- طرحواره های ذهنی: تله های ذهنی مانند طرحواره نقص و شرم، یا طرحواره بی اعتمادی می توانند باعث شوند شما همیشه حالت تدافعی داشته باشید و نتوانید انتقادات را بپذیرید.
- تروماهای حل نشدۀ گذشته: گاهی اوقات دروغ گفتن، دستکاری روانی (Gaslighting) یا فرار از بحث، روشی نا خودآگاه برای فرار از دردها و ترس های عمیق درونی است.
شما معادل رفتارهایتان نیستید (تله شرم و احساس گناه)
هنگامی که متوجه می شویم رفتارهای آسیب زایی داریم، اولین احساسی که به سراغمان میآید «شرم» است. شرم به ما می گوید: «من انسان بدی هستم»، در حالی که احساس گناهِ سالم می گوید: «من رفتار بدی انجام دادم». در روانشناسی، مرز باریکی بین پذیرش مسئولیت و سرزنشِ مخربِ خود وجود دارد. برچسب زدن به خود با عنوان «هیولا» یا «انسان سمی» کمکی به بهبود شما نمی کند؛ بلکه باید بپذیرید که شما انسانی هستید که الگوهای مقابله ایِ اشتباهی را یاد گرفتهاید و حالا قدرت تغییر آن ها را دارید.
اگر “شما مشکل دارید” چه باید بکنید؟
اگر متوجه شدید که ویژگی های سمی را نشان می دهید و باعث مشکلاتی شده است، مراحلی وجود دارد که می توانید برای تغییر آن ها اقدام کنید. یک تغییر مثبت، رابطه شما را با عزیزان و آشنایانتان بهبود می بخشد. برخی از مواردی که می توانید در نظر بگیرید عبارتند از:
۱) بهبود سلامت روان
اگر متوجه شدید که رفتارهای غیر مفید بر سلامت روان و روابط شما با دیگران تاثیر می گذارد، تمرین های ذهن آگاهی مانند تنفس عمیق و مدیتیشن را در نظر بگیرید. این کار ممکن است به شما کمک کند افکار و احساساتی را مشاهده کنید که احتمالا به تجربه شما از رفتارهای سمی کمک می کند. همچنین می توانید با یک متخصص بهداشت روان صحبت کنید که می تواند به شما در پرداختن به افکار، احساسات و رفتارهای ناسالم کمک کند.
۲) عذرخواهی صمیمانه
وقتی کاری را انجام می دهید که مستلزم عذرخواهی است، فورا به فکر جبران آن باشید. بکا اسمیت، LPC و مدیر ارشد کلینیک در Basepoint Academy، پیشنهاد می کند: ” اگر اشتباهی مرتکب شدید، آن را بپذیرید و عذرخواهی کنید. نشان دهید که می خواهید مسئولیت اعمال خود را به عهده بگیرید و پذیرای بازخورد دیگران باشید.”
عذرخواهی کردن، سمی بودن موقعیت را کاهش می دهد تا خاطرات مثبت تری با طرف مقابل داشته باشید. یک عذرخواهی صمیمانه نیز به دیگران نشان می دهد که شما روی خودتان کار می کنید.
۳) احترام گذاشتن به مرزها
اگر گاهی از مرزها عبور می کنید، اگر در آینده روی احترام به آنها تمرکز کنید، می تواند کمک کننده باشد. همچنین می توانید از خود بپرسید که اگر کاری انجام دهید یا بگویید چه احساسی ممکن است داشته باشد. پرسیدن این سوال از خود می تواند به شما کمک کند تا با ملاحظه و احترام بیشتری رفتار کنید.
۴) مسئولیت پذیری
به جای اینکه دیگران را به خاطر اشتباه ات خود سرزنش کنید، می توانید مسئولیت آن را بپذیرید حتی اگر ناراحت کننده باشد. همه اشتباه می کنند و گذشتن از گناه می تواند شما را بدتر از زمانی کند که اشتباه خود را پذیرفته اید.
لارن ناراپاردی، دکترای روابط عمومی در این باره توضیح می دهد: ” یکی از مهم ترین گام ها در ایجاد تغییر این است که بدانید چگونه اعمال شما بر خودتان و روابطتان تاثیر گذاشته است.” مسئولیت پذیری اغلب شامل بحث های ناراحت کننده است بنابراین افراد اطراف شما می دانند که شما متاسف هستید و می خواهید تغییر کنید.
۵) شناسایی محرکهای روانی (Triggers)
قبل از اینکه بتوانید رفتاری را تغییر دهید، باید بدانید چه چیزی آن را فعال می کند. دفعه بعد که احساس کردید می خواهید حالت تدافعی بگیرید، دروغ بگویید یا از بحث فرار کنید، مکث کنید. از خود بپرسید: «الان چه احساسی دارم؟ آیا احساس خطر می کنم؟ آیا می ترسم طرد شوم یا احمق به نظر برسم؟». شناختن این محرک ها (تریگرها) به شما زمان می دهد تا به جای واکنش های تکانشیِ خودکار، پاسخ های منطقی و سالمی را انتخاب کنید.
۶) تمرین شفقت با خود (Self-Compassion)
تحقیقات روانشناسی نشان می دهد که تنبیه کردن و نفرت از خود، هرگز انگیزه پایداری برای تغییر ایجاد نمی کند. برای تغییر ویژگی های سمی، باید با خودتان مهربان باشید. شفقت با خود به این معنا نیست که اشتباهات خود را توجیه کنید، بلکه به این معناست که با همان درک و مهربانی که با یک دوست صمیمیِ خطاکار رفتار می کنید، با خودتان روبرو شوید. این فضای امن درونی، شجاعتِ پذیرش اشتباهات و عذرخواهی را به شما می دهد
بیایید دوباره مرور کنیم.
خود اندیشی می تواند به شما در پاسخ به این سوال که “آیا من مشکل دارم؟” کمک کند. اگر متوجه علائم در خود شدید، می توانید تغییرات مثبتی برای بهبود روابط خود ایجاد کنید. تشخیص این موضوع اولین گام در ایجاد تغییر مثبت در زندگی شما است، بنابراین در مسیر درستی قرار دارید. اگر به حمایت نیاز دارید، یک درمانگر و حامی سلامت روان پیدا کنید که به بهترین شکل با نیازهای فردی شما مطابقت داشته باشد.
