اختلال وسواس فکری – عملی چیست؟
دو بخش اصلی در اختلال وسواس فکری – عملی وجود دارد:
- وسواس فکری: افکار ناخواسته، مزاحم و مداوم
- وسواس عملی : اصرار به انجام برخی از مناسک یا اعمال
هر دو می توانند باعث ناراحتی شوند و زندگی روزمره را سخت تر کنند.
بین افکار مزاحم که گاهی وجود دارند و OCD تفاوت وجود دارد. وسواس با داشتن افکار ناخواسته یکسان نیست. در OCD، افکار ناراحت کننده پایدار هستند.
مناسک افراد مبتلا به وسواس فکری-عملی (OCD) ممکن است شبیه مراقب بودن یا خرافات به نظر برسد. بسیاری از ما قبل از بیرون رفتن قفل ها را دوباره چک می کنیم تا احساس امنیت کنیم یا برای خوش شانسی به چوب می کوبیم، اما اگر با OCD زندگی می کنید، ممکن است احساس کنید که باید یک عملی را انجام دهید، حتی اگر نمی خواهید.
علائم اختلال وسواس فکری – عملی
علائم OCD در دسته های وسواس و اجبار قرار می گیرند و می توانند به شکل های مختلفی از فرذی به قرد دیگر ظاهر شوند. این علائم می توانند زندگی روزمره را مختل کنند و موجب اتلاف وقت شوند.
برای مثال، شخصی که سه بار قبل از رفتن، در خانهاش را چک می کند، ممکن است این کار را حتی اگر غیرعملی باشد انجام دهد (مثلاً اگر برای کار یا برای شرایط اضطراری دیر کرده باشد).
وسواس
وسواس ها اغلب با افکار مزاحم مقایسه می شوند، اما آنها با اضطراب های روزمره نیز متفاوت هستند. اگر OCD دارید، ممکن است اغلب سعی کنید این افکار را سرکوب کنید یا اضطراب ناشی از آن ها را با یک فکر متفاوت یا یک اجبار از بین ببرید.
این وسواس ها یا افکار می تواند شامل موارد زیر باشد:
- تصاویر صدمه زدن به دیگران
- افکاری که شما آن ها را غیراخلاقی، بد یا شرم آور می دانید
- اصرار به انجام کاری که نمی خواهید انجام دهید
معمول است که یک فکر خاص داشته باشید که بارها و بارها به سراغ شما بیاید. اما این تفکر می تواند در طول زمان نیز تغییر کند.
اجبارها
اجبارها رفتارهای تکراری هستند که ممکن است برای تسکین اضطراب ناشی از وسواس، نیاز شدیدی به انجام آنها داشته باشید.
چند نمونه از اجبار عبارتند از:
- تکرار ذهنی کلمات یا عبارات
- شستن دستها
- تکرار یک عمل
- چک کردن قفل ها، پنجره ها یا اشیاء دیگر
زندگی با اختلال وسواس چگونه است؟
زندگی با OCD تجربه متفاوتی برای هر فرد است. از آنجایی که این افکار و اجبارها ممکن است طاقت فرسا به نظر برسند، می توانند تأثیر زیادی بر زندگی روزمره شما داشته باشند.
وسواس ها و اجبارها ممکن است بر:
- روابط
- اعتماد به نفس
- زندگی اجتماعی
- مدرسه
- کار
- برنامه روزانه
تاثیر بگذارند.
به عنوان مثال، ممکن است فردی که افکار مرتبط با وسواس در طول امتحان دارد، نیاز به عمل به اجبار را در همان جا احساس کند. اگر این اجبار، قدم زدن در چند قدم یا بلند صحبت کردن باشد، ممکن است از جلسه امتحان خارج شود.
برخی از افراد مبتلا به OCD خود را منزوی می کنند زیرا می ترسند دیگران متوجه اجبار آنها شوند. برای مثال، ممکن است شخصی از رفتن به رویدادهای اجتماعی اجتناب کند، زیرا میترسد که بر اساس اجبار عمل کند.
افکاری که با OCD همراه هستند نیز ممکن است برای فرد بیش از حد خجالت آور یا ترسناک باشند. این شرمساری، همراه با ننگ سلامت روان، می تواند افراد OCD را منزوی تر کند.
چه چیزی باعث OCD می شود؟
علل OCD هنوز مشخص نشده است. بسیاری از افراد مبتلا OCD استعداد ژنتیکی نسبت به آن دارند. اما عوامل محیطی نیز می توانند دخیل باشند.
چند عامل می توانند OCD را تحریک کند، مانند:
- آسیب مغزی تروما (TBI)
- عفونت باکتریایی یا ویروسی
- استرس
مطالعات نشان می دهند که این عوامل باعث OCD نمی شوند. در عوض، آن ها موجب می شوند OCD در افرادی که تمایل ژنتیکی به آن دارند، رشد کند.
باورهای خاصی به شدت با OCD در ارتباط هستند و تصور می شود که در آن نقش دارند یا علائم را بدتر می کنند. اگر با OCD زندگی می کنید، ممکن است برخی از این باورها را در الگوهای فکری خودتان تشخیص دهید:
۱. احساس مسئولیت اغراق شده:
باور داشتن به اینکه می توانید نتایج منفی که واقعا در کنترل شما نیستند را ایجاد یا از آن ها جلوگیری کنید.
۲. اهمیت بیش از حد به افکار:
احساس اینکه فکر انجام کاری بد (مثل صدمه زدن به کسی) از نظر اخلاقی با انجام آن کار یکسان است.
۳. کنترل افکار:
داشتن این باور که کنترل کامل بر افکار خود ضروری و ممکن است.
۴. برآورد بیش از حد تهدید:
این باور که رویدادهای فاجعه بار بسیار محتمل هستند.
۵. کمال گرایی:
باور به اینکه ناقص بودن غیرقابل قبول است.
۶. عدم تحمل بلاتکلیفی:
نیاز شدید به دانستن اینکه چه اتفاقی خواهد افتاد (یا دانستن اینکه هیچ اتفاق بدی نخواهد افتاد)
آیا من OCD دارم؟
تشخیص اینکه آیا OCD دارید یا نه همیشه آسان نیست. متخصصان اغلب از راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) به عنوان راهنمایی برای تشخیص استفاده می کنند.
با توجه به DSM-5، معیارهای زیر برای تشخیص OCD مناسب خواهید بود:
- وسواس، اجبار یا هر دو را تجربه می کنید.
- وسواس ها و اجبارهای شما باعث ناراحتی زیادی می شود یا بر زندگی روزمره شما تأثیر منفی می گذارد.
- وسواس ها و اجبارها معمولا یک ساعت یا بیشتر از روز شما را به خود اختصاص می دهند.
اگر افکار و اجبارهای ناراحت کننده دارید (صرف نظر از اینکه آیا با معیارهای بالا مطابقت دارید یا خیر)، صحبت با یک درمانگر می تواند کمک کننده باشد.
آیا OCD است یا چیز دیگری؟
گاهی اوقات، افراد OCD را با شرایط دیگر اشتباه می گیرند (و برعکس). بسیاری از شرایط سلامت روان، از جمله اختلالات اضطرابی، می تواند شامل افکار مزاحم و نگرانی بیش از حد باشد.
OCD همچنین می تواند شبیه ADHD، اوتیسم یا سندرم تورت باشد.
با توجه به DSM – ۵، برخی شرایط که مستقیما با OCD در ارتباط هستند عبارتند از:
- اختلال بدریخت انگاری
- اختلال احتکار
- تریکولومانیا (کشیدن مو)
- اختلال وسواس کندن پوست
مهم نیست که معیارهای OCD را داشته باشید یا نه، صحبت کردن با یک درمانگر یا کسی که به او اعتماد دارید در صورتی که احساس استرس می کنید یا تحت تاثیر یک فکر یا رفتار خاص قرار گرفته اید، می تواند مهم باشد.
منبع:
