روانشناسی کودک و نوجوان

والدین بیش فعال که فرزندان بیش فعال دارند (۶ راهکار تربیتی) + پادکست

بیش‌ فعالی (ADHD) در خانواده‌ ها ارثی است. به این معنی که احتمالاً کودکی که به بیش‌ فعالی مبتلاست، والدین بیش فعال داشته باشد. این موضوع می‌تواند چالش‌های خاصی ایجاد کند که والدین باید از آن‌ها آگاه باشند. بسیار مهم است که نه تنها کودک، بلکه والدین نیز تشخیص داده شده و درمان شوند.

والدین بیش فعال

اگر فرصت مطالعه ندارید، می‌ توانید به نسخه‌ ی صوتی گوش دهید. اما اگر ترجیح می‌ دهید متن را بخوانید، محتوای کامل در ادامه در دسترس شماست. به هر شکلی که برایتان راحت‌ تر است، این محتوا همراه شماست.

چالش‌ هایی که شما و فرزندتان با بیش‌ فعالی (ADHD) دارید

والدین بودن به خودی خود دشوار است، اما وقتی فرزندی با بیش‌ فعالی دارید، با چالش‌ های بیشتری رو به‌ رو می‌ شوید؛ چرا که این کودکان نیازهای بیشتری دارند، به مشارکت بیشتری نیاز دارند و به صبر و درک بالاتری احتیاج دارند. این موارد ممکن است زمانی که خود شما نیز با بیش‌ فعالی زندگی می‌کنید، سخت‌ تر شود.

والدین بیش‌ فعال ممکن است با مشکلات زیر دست و پنجه نرم کنند:

  • ابتلا به مشکلات روانی همزمان مانند اضطراب یا افسردگی
  • کنترل احساسات
  • پیاده‌ سازی انضباط و تربیت
  • مدیریت کارهای روزمره خانه
  • انگیزه
  • مهارت‌ های سازماندهی
  • استرس
  • مدیریت زمان

مطالعات نشان داده‌ اند که مداخلات درمانی برای کودکان مبتلا به بیش‌ فعالی اغلب در صورتی که یکی یا هر دو والدین نیز به این اختلال مبتلا باشند، اثربخشی کمتری دارند. این ممکن است به این دلیل باشد که ویژگی‌ های بیش‌ فعالی والدین می‌ تواند پایبندی به درمان را دشوارتر کند. مثلاً، احتمال اینکه کودکان داروی خود را مصرف کنند، کمتر است اگر والدین فراموش کنند آن را به موقع به آنها بدهند.

اضافه کردن خواهر و برادرهایی که به بیش‌فعالی مبتلا نیستند، بروز درگیری‌ ها، کشیده شدن توجه به جهات مختلف و احساس رنجش در کودکی که به توجه کمتری نیاز دارد، همه این عوامل می‌ توانند نقش والدینی را به سرعت به امری طاقت‌ فرسا تبدیل کنند.

والدین بیش فعال

والدین بیش فعال که (ADHD) تشخیص‌ داده‌ نشده اند

وقتی والدینی به بیش‌ فعالی مبتلا هستند اما این اختلال در آنها تشخیص داده نشده یا درمان نشده است، سطح دشواری به مراتب بالاتر می‌ رود. اگر والدین مبتلا به بیش‌ فعالی فرزندی داشته باشند که او نیز این اختلال را دارد، احتمالاً در خانواده مشکلات قابل توجهی به وجود می‌آید.

به عنوان مثال، والدینی که بیش‌ فعالی آنها درمان نشده است، بدون شک در پیگیری توصیه‌ های درمانی برای فرزندشان دچار مشکل خواهند شد. این شامل وظایف اساسی مانند موارد زیر است:

  • پیگیری داروی تجویزشده برای کودک
  • تهیه دارو از داروخانه
  • دادن دارو به کودک طبق برنامه منظم
  • پیگیری زمان نیاز به تمدید نسخه دارو
  • ایجاد برنامه‌ ها و ساختارهای روزمره در خانه
  • اجرای برنامه‌ های رفتاری یا تشویقی در خانه و پیگیری آنها

اگر یک والد به بیش‌ فعالی مبتلا باشد، ممکن است در حفظ ثبات و انضباط در تربیت فرزند خود با چالش‌ هایی مواجه شود. مهارت‌ های والدگری تحت تأثیر بیش‌ فعالی والد قرار می‌گیرد. مطالعات نشان می‌ دهند که والدین بیش‌ فعال معمولاً نظارت کمتری بر فرزندان خود دارند، در پیگیری فعالیت‌ های آنها با مشکل بیشتری مواجه هستند و در حل خلاقانه مسائل کمتر مهارت دارند.

اگر مشکلی پیش بیاید، والدین بیش‌ فعال تمایل دارند که به همان شیوه‌ ی تکراری به آن مشکل پاسخ دهند، به جای اینکه به دنبال راه‌ های مؤثرتر برای حل وضعیت باشند. اغلب برای کسانی که به بیش‌ فعالی مبتلا هستند، انعطاف‌ پذیری در روش‌ های والدگری دشوار است.

والدین بیش فعال

شناسایی و درمان بیش‌ فعالی (ADHD)

در گذشته، بیش‌ فعالی اغلب به عنوان یک مشکل عمدتاً تحصیلی یا مدرسه‌ ای برای کودکان در نظر گرفته می‌ شد. اما بیش‌ فعالی یک وضعیت ۲۴ ساعته در روز است. این اختلال باعث مشکلاتی در عملکرد تحصیلی یا کاری می‌ شود و تأثیرات قابل توجهی بر خانواده‌ ها و روابط اجتماعی نیز دارد. حتی میزان طلاق در خانواده‌ هایی که یکی از اعضای آن به بیش‌ فعالی مبتلا است، بالاست.

کودکان ممکن است به دلیل مشکلات رفتاری در مدرسه به درمان ارجاع داده شوند. پس از تشخیص، یک ارائه‌ دهنده خدمات بهداشتی احتمالاً دارو و تدابیر لازم را برای کمک به کودکان در مدیریت ویژگی‌ های بیش‌ فعالی‌ شان توصیه خواهد کرد.

زمانی که یک کودک برای اولین بار با بیش‌ فعالی تشخیص داده می‌ شود، مهم است که بقیه اعضای خانواده نیز مورد غربالگری قرار گیرند تا مشخص شود آیا اعضای دیگر خانواده نیز به این اختلال مبتلا هستند یا خیر. پس از تشخیص اعضای خانواده مبتلا به بیش‌ فعالی، درمان‌ های حمایتی آغاز می‌ شود و سایر اعضای خانواده می‌ توانند به درک بهتری از چالش‌ هایی که با آن مواجه بوده‌ اند، برسند.

استراتژی‌ های مقابله‌ ای برای والدین و کودکان بیش فعال (ADHD)

علاوه بر اطمینان از اینکه هم شما و هم فرزندتان درمان مناسب را دریافت می‌ کنید، تعدادی تکنیک خودیاری وجود دارد که می‌ توانید در زندگیتان به کار ببندید تا والدگری بهتری داشته باشید.

۱. شناسایی نقاط قوت و ضعف

یک لیست از نقاط قوت و برخی از زمینه‌ هایی که در آن‌ها با چالش مواجه هستید، تهیه کنید. به عنوان مثال، ممکن است در کمک به کودکان برای انجام تکالیف و اطمینان از اینکه به موقع به قرارها برسند، خوب باشید، اما در زمینه انضباط و ثبات در رفتار با مشکل مواجه شوید.

وقتی که بدانید کدام زمینه‌ ها چالش‌ برانگیزتر هستند، می‌ توانید راه‌ هایی برای مدیریت مؤثرتر آنها پیدا کنید.

والدین بیش فعال

۲. یافتن ابزارهایی که برای شما مؤثر باشد

هر پدر یا مادر، کودک و خانواده نیازهای متفاوتی دارند. رویکرد “یک اندازه برای همه” نمی‌ تواند مشکلات خاص شما را حل کند. در عوض، ابزارها و استراتژی‌ هایی را انتخاب کنید که به رفع نیازهای شما کمک کنند.

ابزارهای مفید شامل برنامه‌ ریزهای روزانه، نمودارهای تشویق، تقویم‌ های قرار ملاقات و اپلیکیشن‌ های برنامه‌ ریزی وعده‌ های غذایی هستند. می‌ توانید از گوشی خود برای تنظیم یادآوری‌ های مربوط به کارهای خاص استفاده کنید یا یادداشت‌ هایی را در مکان‌ های استراتژیک قرار دهید تا به شما در ماندن بر روی وظایف کمک کند.

۳. یادگیری مدیریت رفتار

توسعه مهارت‌ ها و استراتژی‌ های مؤثر در مدیریت رفتار می‌ تواند به شما کمک کند تا به شکل بهتری فرزند مبتلا به بیش‌ فعالی (ADHD) خود را تربیت کنید. دو اصل بنیادی که می‌ تواند کمک‌ کننده باشد عبارتند از:

– ارائه پاداش و تشویق برای رفتارهای خوب
– حذف پاداش و اعمال پیامد برای رفتارهای نامطلوب

برای پیاده‌ سازی یک برنامه مدیریت رفتار در خانه‌ تان، باید قوانین مشخصی را تعیین کنید. انتظارات را ایجاد کنید و مشخص کنید که کدام رفتارها غیرقابل‌ قبول هستند. سپس این قوانین را به‌ وضوح برای فرزندان خود بیان کنید.

یک نمودار رفتار می‌ تواند راهی عالی برای حفظ ثبات در مدیریت رفتار باشد. به کودکان اجازه دهید برای رفتارهای خوب، برچسب یا امتیاز کسب کنند و بر عکس، در صورت نقض قوانین، برچسب یا امتیاز از دست بدهند. هنگامی که کودکان به تعداد مشخصی از امتیازها رسیدند، می‌ توانند آنها را برای دریافت یک پاداش مبادله کنند، خواه این پاداش پول توجیبی باشد یا زمانی برای بازی کردن بازی ویدیویی موردعلاقه‌ شان.

والدین بیش فعال

۴. ایجاد ساختار

هرچند داشتن یک روال مشخص با وجود بیش‌ فعالی (ADHD) ممکن است چالش‌ برانگیزتر باشد، اما ایجاد یک روال به نفع شما و فرزندتان خواهد بود. ایجاد آیین‌ ها و روال‌ هایی حول فعالیت‌ های روزمره مهم، از جمله وعده‌های غذایی، انجام تکالیف و زمان خواب، به فرزند شما کمک می‌ کند تا بر روی وظایف خود متمرکز بماند و اطمینان حاصل کند که کارهای ضروری هر روز انجام می‌ شود.

۵. کاهش حواس‌پرتی

حواس‌ جمع بودن می‌ تواند برای والدین و کودکان دشوار باشد. تنظیم زمان استفاده از صفحه‌ نمایش می‌ تواند مفید باشد، اما همچنین سازماندهی و ساده‌ سازی بخش‌های مختلف زندگیتان نیز کمک‌ کننده خواهد بود.

۶. مراقبت از خود

اطمینان از اینکه فرزندتان خواب کافی دارد و هر روز ورزش منظم انجام می‌ دهد، می‌ تواند به کاهش بی‌ توجهی، تکانشگری و بیش‌ فعالی کمک کند. مراقبت از خود نیز بسیار حائز اهمیت است. بر روی استراحت، فعالیت روزانه و مصرف وعده‌ های غذایی مغذی تمرکز کنید.

والدین بیش فعال

۷. به یادآوری نقاط قوت خود

در حالی که داشتن بیش‌ فعالی اغلب به‌ صورت منفی ادراک می‌ شود، به خود یادآوری کنید که این وضعیت همچنین مزایای زیادی برای شما و فرزندتان به همراه دارد. سطح بالای انرژی و کنجکاوی به این معنی است که فرزند شما همیشه مشتاق است تا کارهای جدید را امتحان کند و با چالش‌ های زندگی رو به‌ رو شود.

داشتن بیش‌ فعالی می‌تواند برخی از مسائل را برای شما و فرزندتان چالش‌ برانگیزتر کند، اما همچنین به این معنی است که شما  دارای خلاقیت، انعطاف‌ پذیری و شجاعت هستید که می‌ تواند به موفقیت شما کمک کند و از آنجا که این چالش‌ ها را با هم تجربه می‌کنید، می‌ توانید در راه‌ های معناداری با فرزندتان ارتباط برقرار کنید و او را درک کنید.

منبع:

https://www.verywellmind.com/help-for-parents-who-have-adhd-20875

آیسان خیابانی

من آیسان، دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه تبریز، دانش آموخته انجمن روانشناسی تربیتی ایران و موسسه ویلیام گلاسر.در حال حاضر در حوزه روانشناسی کودک و نوجوان فعالیت می کنم.ممنون که این سایت رو برای افزایش اطلاعات و آگاهیتون انتخاب کردین ツ ♡

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا