بیش فعالی و اضطراب شرایطی منحصر به فرد با علائم متفاوت هستند. با این حال، رایج است که این دو به طور همزمان وجود داشته باشند. غیر معمول نیست که افراد مبتلا به اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) علائم اضطراب نیز داشته باشند. در واقع، نزدیک به نیمی از بزرگسالانی که ADHD دارند، به یک اختلال اضطرابی نیز مبتلا هستند.
این شرایط علائم مشابهی دارند که ممکن است تشخیص آنها را دشوار کند. این شباهت همچنین میتواند برنامههای تشخیص و درمان را پیچیده کند. بین بیش فعالی و اضطراب ارتباط قویای وجود دارد، اما با یک برنامه مدیریتی مناسب، میتوانید استراتژیای برای مقابله با یکی یا هر دوی آنها ایجاد کنید.
ارتباط بین بیش فعالی و اضطراب چیست؟
برخی از علائم شاخص بیش فعالی، مانند مشکل در تمرکز و بیقراری، میتوانند در زندگی روزمره اختلال ایجاد کنند و مانع از انجام وظایف یا برآورده کردن تعهدات شوند.
ویلیام “بیلی” رابرتز، مددکار اجتماعی و مستقل در ایالت اوهایو، میگوید: «داشتن ADHD زندگی روزمره را استرسزا میکند.» رابرتز مدیریت یک مطب خصوصی را برعهده دارد که منحصراً بر روی ADHD تمرکز دارد.
او توضیح میدهد: «از آنجا که ADHD یک اختلال در عملکرد اجرایی است، افراد مبتلا به ADHD دچار فراموشی مزمن و مشکلات سازماندهی میشوند. این وضعیت ذهن فرد مبتلا به ADHD را در جستجوی مداوم قرار میدهد: کجا این را گذاشتهام؟ یا آن قرار ملاقات کی بود؟»
در این وضعیت فشار افزایش مییابد و اضطراب میتواند توسعه پیدا کند.
دلایل دیگری که ممکن است ADHD و اضطراب به طور همزمان رخ دهند عبارتند از:
دارو:
ADHD اغلب با داروهایی که اثر تحریککننده دارند، مانند ریتالین درمان میشود. این داروها میتوانند به علائم اضطراب کمک کنند یا آنها را ایجاد کنند. به عنوان مثال، یکی از عوارض جانبی شایع آدرنالین اضطراب است.
ژنتیک:
تحقیقات نشان میدهد که ژنها ممکن است پیوند بین ADHD و اضطراب، همچنین بین ADHD و افسردگی را توضیح دهند.
تروما:
تقریباً 12% تا 37% از بزرگسالان مبتلا به ADHD در مقطعی از زندگی خود دچار اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) خواهند شد. برخی دیگر از عوامل خطر ADHD شامل عوامل محیطی و تولد زودرس است. اینها همچنین میتوانند عوامل خطر برای اضطراب باشند.
آیا ADHD من باعث تشدید اضطرابم میشود؟
با توجه به اینکه ارتباط قوی بین ADHD و اضطراب وجود دارد، ممکن است این سؤال را بپرسید: آیا بیش فعالی من باعث بدتر شدن اضطرابم میشود یا اضطراب من باعث تشدید بیش فعالی میشود؟
به طور خلاصه: ممکن است. مشکلاتی مانند تمرکز نداشتن، بیقراری و احساس فشار زیاد — که همگی از ویژگیهای رایج ADHD هستند — ممکن است زمانی که اضطراب را نیز تجربه میکنید، تشدید شوند.
این امر رایج است که یک وضعیت، وضعیت دیگر را تشدید کند. چارنا کاسل، درمانگر خانواده و ازدواج مجاز، درمانگر تروما، و بنیانگذار مرکز زندگی پرشور در کالیفرنیا، میگوید: «بیش فعالی میتواند مسائل مهم، مانند تصمیمات بحرانی و مکالمات دشوار را حتی سختتر کند. وقتی چیزی چالشبرانگیز یا دشوار به نظر میرسد، ممکن است باعث افزایش اضطراب شود.»
کاسل همچنین اشاره میکند که کمالگرایی یکی از ویژگیهای اضطراب است که اغلب نادیده گرفته میشود. او میگوید: «بنابراین، اگر بیش فعالی فرد مانع از رسیدن به استانداردهای او شود، ممکن است اضطراب بیشتری را تجربه کند.»
برای افرادی که بیش فعالی و اضطراب دارند، رابینسون اشاره میکند که احتمال شدت بیشتر علائم اضطراب بسیار زیاد است. او میگوید: «ADHD همچنین یک اختلال در تنظیم احساسات است، زیرا بخش اجرایی مغز که مسئول عملکرد اجرایی است، وظیفه تنظیم احساسات را بر عهده دارد.»
این موضوع ممکن است علائم اضطراب را شدیدتر کرده و رهایی از آنها را دشوارتر کند.
چگونه میتوانید اضطراب و ADHD خود را از هم تشخیص دهید؟
علائم ADHD و اضطراب اغلب همپوشانی دارند. برخی از علائمی که این دو به اشتراک میگذارند شامل موارد زیر است:
- مشکل در تمرکز
- دشواری در تکمیل کارها و رعایت مهلتها
- بیقراری
- حواسپرتی
- بیخوابی
با توجه به شباهتهای آنها، تشخیص این دو از یکدیگر میتواند سخت باشد. اما توجه به موارد زیر مهم است:
- اضطراب عمدتاً با عصبی بودن، ترس و نگرانی مشخص میشود.
- بیش فعالی بیشتر با بیتوجهی، تکانشگری و بیشفعالی تعریف میشود.
شما همچنین ممکن است بتوانید با فکر کردن به زمانی که علائم شما شروع شدهاند، ADHD و اضطراب خود را از هم تشخیص دهید.
بیش فعالی معمولاً از دوران کودکی شروع میشود. در حالی که مؤسسه ملی سلامت روان اشاره میکند که ADHD میتواند در دوران نوجوانی و بزرگسالی ادامه یابد، اضطراب معمولاً در نوجوانی و بزرگسالی پدیدار میشود.
دکتر ساشا، روانپزشک دارای بورد تخصصی و متخصص بالینی ADHD در لیوود، کانزاس، میگوید: «سؤال مهمی که هنگام تلاش برای پیدا کردن ریشه علائم باید پرسیده شود این است: آیا اضطراب باعث مشکل در تمرکز شده یا عدم توانایی در تمرکز باعث اضطراب میشود؟»
توصیه میشود با یک متخصص سلامت روان یا متخصص بیش فعالی همکاری کنید تا به شما کمک کنند این دو را از هم تفکیک کنید.
چگونه ADHD و اضطراب را درمان کنیم؟
یک فرد متخصص، اگر در دسترس شما باشد، میتواند به شما کمک کند تا یک برنامه مدیریت تدوین کنید که به شما در مقابله با هر دو شرایط کمک کند. اگر خدمات حضوری برای شما امکانپذیر نیست، از پشتیبانی تلفنی یا آنلاین بهرهمند شوید.
دکتر ساشا میگوید: «اولین قدم تشخیص و مدیریت مناسب است. مهم است که به یک متخصص مراجعه کنید تا مشخص شود که آیا این ADHD، اضطراب یا یک اختلال پزشکی زمینهای است که این شرایط را شبیهسازی میکند.»
یک نکتهای که باید در نظر بگیرید این است که کدامیک از دو اختلال — ADHD یا اضطراب — بیشتر بر شما تأثیر میگذارد یا تأثیر بیشتری بر عملکرد روزمره شما دارد. این موضوع ممکن است برنامه مدیریت شما را شکل دهد. ممکن است به یک ارزیابی کامل نیاز باشد تا امکان وجود یا همزمانی تروما را رد کند.
کاسل میگوید: «آنچه برخی به عنوان ADHD تشخیص میدهند، در واقع ریشهای در تروما دارد. ADHD میتواند شامل بیقراری و رصد محیط و افرادی که در آن هستند، باشد.»
علاوه بر این، کاسل میگوید: «در حالت بیقراری، اضطراب بیشتری وجود خواهد داشت.» دارو ممکن است به عنوان بخشی از برنامه درمانی شما تجویز شود. با این حال، درمان ممکن است به دلیل پتانسیل عوارض جانبی داروها ترجیح داده شود.
یکی از انواع درمان، به عنوان مثال، ممکن است آموزش روانی خاص برای شما و خانوادهتان باشد.
اگر همزمانی اضطراب و ADHD برای شما آشنا به نظر میرسد، ممکن است بپرسید که آیا اضطراب شما بر درمان ADHD شما تأثیر خواهد گذاشت. این ممکن است در صورتی اتفاق بیفتد که داروهایی که برای درمان علائم ADHD خود مصرف میکنید، علائم اضطراب شما را بدتر کنند. با این حال، بدانید که عوارض جانبی داروهای بیش فعالی معمولاً با گذشت زمان کاهش مییابد.
ADHD و اضطراب و پاندمی کرونا
تحقیقات نشان میدهد که پاندمی منجر به افزایش اضطراب شده است. در مورد تأثیر پاندمی COVID-19 بر علائم ADHD، یک مطالعه پیشنهاد میکند که در حالی که پاندمی بهطور خاص علائم ADHD را افزایش نداد، اما بهطور جزئی سطح استرس را در بزرگسالان مبتلا به ADHD افزایش داد.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که تغییرات در روالهای روزمره ما در طول پاندمی علائم هر دو وضعیت را تشدید کرده است.
رابرتز میگوید: «پاندمی علائم اضطراب و ADHD را افزایش داده است، زیرا بزرگسالان و کودکان مبتلا به هر دو اختلال باید مرزهای کار، مدرسه و خانه را که به هم ریختهاند، مدیریت کنند.»
دکتر ساشا نیز تأیید میکند که ترکیب افزایش تقاضا در خانه، انزوا اجتماعی و عدم قطعیت کلی، برای افرادی که اضطراب و بیش فعالی دارند، چالشبرانگیز بوده است.
او میگوید: «با این افزایش شدت، افراد مبتلا به ADHD با مشکل در واگذاری وظایف، سازماندهی و پردازش مواجه شدهاند. این میتواند آنها را حتی بیشتر به عقب بیندازد و باعث شود که احساس پریشانی بیشتری کنند.»
اما استراتژیهای مختلفی برای مقابله با علائم هر دو اختلال ADHD و اضطراب وجود دارد.
استراتژیهایی برای مقابله با ADHD و اضطراب
درمان ADHD و اضطراب معمولاً شامل دارو، درمان یا ترکیبی از هر دو است. اما تغییرات سبک زندگی نیز وجود دارد که میتواند به شما در مدیریت هر دو شرایط کمک کند.
رابرتز میگوید: «افرادی که هم ADHD و هم اضطراب دارند میتوانند با یادگیری مدیریت هر دو شرایط کنار بیایند. یادگیری مهارتهایی برای کاهش وقوع فراموشی برای افراد مبتلا به ADHD مفید است.»
او همچنین بر اهمیت یادگیری مهارتهایی مانند مدیتیشن برای کمک به مدیریت اضطراب تأکید میکند. «مدیتیشن روزانه میتواند به افراد کمک کند تا احساسات خود را بهتر شناسایی کرده و تعیین کنند که کدام احساسات بر اساس واقعیتها و کدامها بر اساس ترسهای اغراقشده هستند.»
سایر استراتژیهای مراقبت از خود که ممکن است بخواهید در نظر بگیرید شامل موارد زیر است:
- یوگا
- تمرینهای ذهنآگاهی
- استراتژیهای تنفس عمیق
- تغییرات تغذیهای
- خواب کافی
- ورزش
حالا چه باید کرد؟
بیش فعالی و اضطراب شرایطی متمایز هستند که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند. اما در عین حال، میتوانند در کنار یکدیگر وجود داشته باشند.
خبر خوب این است که هر دو وضعیت به خوبی قابل مدیریت هستند.
در نظر داشته باشید که با یک متخصص سلامت روان صحبت کنید، اگر برای شما در دسترس است، تا این شرایط را از یکدیگر تفکیک کرده و برنامه مدیریتیای ایجاد کنید که با شما و سبک زندگیتان سازگار باشد.
منبع:
https://psychcentral.com/anxiety/when-adhd-and-anxiety-occur-together#coping-strategies
